De hardheid van uw kraanwater verschilt sterk per regio in Nederland. Waar u in Friesland nog ongestoord een waterkoker kunt gebruiken zonder ooit een kalkring te zien, vraagt u zich in Limburg of Oost-Brabant na een paar maanden af waarom uw koffiezetapparaat al piept. In dit artikel zetten we de waterhardheid van heel Nederland op een rij — per provincie, per grote stad en met praktisch advies over wat u eraan kunt doen.
Wat is waterhardheid precies?
Waterhardheid is de hoeveelheid opgeloste calcium- en magnesiumionen in het water. Deze mineralen komen vrij door het uitlogen van kalk- en dolomietgesteenten in het waterwingebied. Hoe meer kalksteen en dolomiet door de bodem zit, hoe meer mineralen het grondwater meeneemt voordat het bij de waterleidingbedrijven aankomt.
De hardheid wordt in Nederland meestal uitgedrukt in twee eenheden:
- dH (Duitse graden hardheid) — 1 dH staat gelijk aan 10 mg calciumoxide per liter
- mmol/L (millimol per liter) — de SI-eenheid, gebruikt door drinkwaterbedrijven (1 mmol/L is ongeveer 5,6 dH)
De globale classificatie is:
- Zacht: 0-8 dH
- Matig hard: 8-15 dH
- Hard: 15-22 dH
- Zeer hard: boven 22 dH
Waterhardheid per provincie
Hieronder vindt u een overzicht van de gemiddelde hardheid per provincie. De getallen zijn ranges omdat binnen elke provincie meerdere waterleidingbedrijven actief zijn met eigen bronnen.
| Provincie | Gemiddelde dH | Classificatie | |---|---|---| | Groningen | 10-12 dH | Matig hard | | Friesland | 4-8 dH | Zacht | | Drenthe | 8-14 dH | Matig hard | | Overijssel | 10-14 dH | Matig hard | | Flevoland | 12-16 dH | Matig hard tot hard | | Gelderland | 8-18 dH | Variabel | | Utrecht | 14-18 dH | Hard | | Noord-Holland | 8-12 dH | Matig hard | | Zuid-Holland | 12-16 dH | Matig hard tot hard | | Zeeland | 10-14 dH | Matig hard | | Noord-Brabant | 15-22 dH | Hard tot zeer hard | | Limburg | 20-28 dH | Zeer hard |
Waterhardheid per grote stad
Voor wie het specifieker wil weten, hieronder de gangbare waarden voor de tien grootste steden van Nederland:
- Amsterdam: ca. 8-10 dH (matig hard, Waternet wint uit duinwater en Lek-kanaalwater)
- Rotterdam: 12-14 dH (matig hard, Evides)
- Den Haag: 14-16 dH (hard)
- Utrecht: 15-18 dH (hard, Vitens)
- Eindhoven: 18-22 dH (hard tot zeer hard, Brabant Water)
- Maastricht: 22-26 dH (zeer hard, WML)
- Groningen: 10-12 dH (matig hard, Waterbedrijf Groningen)
- Tilburg: 18-22 dH (hard tot zeer hard, Brabant Water)
- Almere: 14-16 dH (hard, Vitens)
- Breda: 18-22 dH (hard tot zeer hard, Brabant Water)
Waarom is er zoveel variatie?
Het verschil in hardheid komt door drie hoofdfactoren:
- Bronwater type — grondwater bevat doorgaans meer kalk dan oppervlaktewater (rivieren, plassen). In Limburg en Brabant wordt veel grondwater gebruikt dat door kalkrijke bodemlagen stroomt.
- Geologische ondergrond — Zuid-Limburg ligt op een dik pakket kalksteen en mergel. Friesland heeft daarentegen zandige en veenrijke bodems met weinig kalk.
- Behandeling door waterleidingbedrijven — sommige bedrijven onthouden het water gedeeltelijk. Brabant Water past bijvoorbeeld al jaren een centrale ontharding toe waardoor de feitelijke hardheid uit de kraan iets lager is dan in het ruwe bronwater.
Wat doet hard water in uw huis?
Hard water is niet schadelijk voor uw gezondheid, maar het heeft wel praktische gevolgen:
- Kalkaanslag in CV-ketel en boiler — 1 mm kalk op een verwarmingselement kost al circa 10% extra energie. Op termijn kan dit ook tot defecten leiden.
- Wasmachine en vaatwasser — kalkaanslag op verwarmingselementen verkort de levensduur en u verbruikt meer wasmiddel.
- Koffieautomaten — vrijwel alle storingen aan espressomachines komen door kalk. Regelmatig ontkalken is een must.
- Sanitair — kalkstrepen op kranen, douchekoppen en glazen wand zijn een dagelijkse irritatie.
- Smaak van koffie en thee — calcium beïnvloedt de extractie. Te hard water maakt koffie vlak en thee troebel.
Wanneer is een filter of ontharder zinvol?
Een richtlijn: bij een waterhardheid boven 15 dH is een maatregel meestal economisch verantwoord. U heeft grofweg twee opties:
- Een waterontharder voor het hele huis (ionenwisselaar) — dit pakt alle kranen, douches en apparaten aan.
- Een osmosefilter voor alleen het drinkwater — dit haalt naast kalk ook PFAS, nitraten en zware metalen weg.
Woont u in een PFAS-belast gebied (bijvoorbeeld rondom Volkel of Dordrecht), dan is een omgekeerde osmose filter kopen hoe dan ook aan te raden. Een ontharder verwijdert namelijk geen PFAS — die haalt alleen calcium en magnesium uit het water. Voor de combinatie kalk plus PFAS is osmose primair en een ontharder optioneel.
Zelf uw hardheid achterhalen
Wilt u exact weten wat er bij u uit de kraan komt? Drie manieren:
- Website van uw waterleidingbedrijf — Vitens, Evides, Brabant Water, WML, Waternet en PWN tonen actuele waarden per postcode.
- TDS-meter — een goedkoop apparaatje (10-20 euro) dat het totaal aan opgeloste stoffen meet. Geen exacte hardheidsmeting, wel een goede indicatie.
- EDTA-druppeltest — verkrijgbaar in aquariumwinkels, geeft u een precieze dH-waarde.
Meer achtergrond over de eenheden en classificatie vindt u op onze pagina over waterhardheid.
Conclusie
Waterhardheid in Nederland varieert flink: van zacht in het noorden tot zeer hard in het zuiden. Met de tabel en stedenlijst hierboven heeft u een goede indicatie. Bij hardheid boven 15 dH is een ontharder of osmosefilter doorgaans rendabel — afhankelijk van of u alleen drinkwater of het hele huis wilt aanpakken. Twijfelt u, bekijk dan onze pagina omgekeerde osmose filter kopen voor een eerlijke vergelijking.
Zie ook: waterhardheid verlagen: alle methoden vergeleken en behandelingsadvies voor harde watergebieden.