Een nieuw huis bouwen of een grondige verbouwing uitvoeren is hét uitgelezen moment om een waterfiltersysteem in te bouwen. Achteraf een filter installeren kan, maar kost meer moeite, geld en soms esthetische compromissen. In dit artikel bespreken we wanneer je het beste een waterfilter kunt integreren, welke keuzes er zijn, hoe je het leidingwerk voorbereidt en wat je moet weten over centrale versus punt-van-gebruik filters.
Waarom nu en niet later?
Bij een nieuwbouwwoning of renovatie heb je open wanden, een loodgieter al op de werf en de mogelijkheid om leidingwerk doelgericht aan te leggen. Dat maakt een verschil van honderden euro's in installatiekosten en zorgt voor een nettere eindresultaat.
Voordelen van gelijktijdige installatie:
- Lager installatietarief — De loodgieter is toch aanwezig; een extra aansluiting kost minder dan bij een terugkeerbezoek
- Verborgen leidingwerk — Afvoerleidingen voor rejectwater van een osmosefilter kunnen netjes worden weggewerkt
- Ruimteplanning — Je kunt een dedicated ruimte of kast reserveren voor het filtersysteem en boiler
- Toekomstbestendigheid — Voorbereidingen aanbrengen (stops in het leidingwerk) kost nauwelijks extra en biedt later flexibiliteit
Centrale filters versus punt-van-gebruik filters
De eerste grote keuze is: wil je het volledige huis van gefilterd water voorzien, of alleen het drinkwater op de keuken?
Centrale waterfilters (hele-huis systemen)
Een centraal filter wordt op de hoofdwaterleiding gemonteerd, vlak na de hoofdkraan. Alle water in het huis — douche, toilet, wasmachine, keuken — passeert het filter.
Meest gebruikte centrale filtertypen:
- Waterontharder (ionenwisselaar) — Verwijdert calcium en magnesium voor het hele huis; beschermt cv-ketel, boiler en witgoed
- Centraal sedimentfilter — Verwijdert zand, roest en zwevende deeltjes; vaak als voorfilter voor een waterontharder
- Centrale UV-filter — Ontsmetting voor woningen op bronwater of privéput
- Centraal koolstoffilter — Verbetert de smaak en verwijdert chloor voor het hele huis
Voordeel: Alle waterpunten profiteren van de filtratie.
Nadeel: Hogere aanschafkosten; een centrale RO-installatie is duur en levert veel rejectwater; niet alle toepassingen (toilet, tuin) vereisen gefilterd water.
Punt-van-gebruik filters (keuken, drinkwater)
Punt-van-gebruik (Point-of-Use, POU) filters worden geplaatst vlak bij het gebruikspunt, typisch onder het keukenblad. Een omgekeerde-osmosefilter is het meest effectieve POU-systeem en filtert het drinkwater op de exacte plek waar je het gebruikt.
Voordeel: Hoge filterkwaliteit voor drinkwater; lagere kosten dan centrale RO; efficiënter watergebruik.
Nadeel: Filtert alleen water op dat specifieke punt; douche en witgoed gebruiken ongefilterd water.
De slimme combinatie
De meest kostenefficiënte aanpak voor nieuwbouw is een combinatie:
- Centrale waterontharder — Beschermt leidingwerk, cv-ketel, wasmachine en vaatwasser tegen kalk
- Punt-van-gebruik osmosefilter op de keuken — Levert perfect gefilterd drinkwater
- Eventueel een kokend water kraan — Geïntegreerd met het osmosefilter voor direct kokend en gefilterd water
Deze combinatie geeft zowel de technische bescherming van een ontharder als de hoogste drinkwaterkwaliteit van osmose, zonder de hoge kosten van een centrale RO voor het hele huis.
Ideale momenten in het bouwproces
Fase 1: Ruwbouw — fundering en vloeren
Op dit moment worden de sleuf voor de hoofdwaterleiding en de afvoerleidingen aangelegd. Dit is het moment om:
- De locatie van de technische ruimte of meterruimte vast te leggen
- Een bredere leidingkoker of kast te reserveren voor een waterontharder of filterkast
- Afvoerbuizen voor rejectwater (bij osmosefilter) te reserveren naar het riool
Overleg met je aannemer en loodgieter over de afmetingen van waterontharders. Een standaard zoutloze ontharder heeft een hoogte van 120–160 cm en een diameter van 25–35 cm. Zorg dat de technische ruimte toegankelijk blijft voor onderhoud en het bijvullen van zout.
Fase 2: Loodgieterswerk — leidingwerk aanleg
Dit is het meest kritieke moment. Leidingwerk voor warm en koud water wordt aangelegd. Bespreek met je loodgieter:
Bypass voor de waterontharder:
Een softener bypass is essentieel. Hiermee kun je de waterontharder buiten gebruik stellen voor onderhoud of regeneratie zonder het hele huis van water af te sluiten. Een bypass bestaat uit drie afsluitters (twee stop- en één omloopkraan) en kost circa €50–€100 extra aan materiaal.
Afzonderlijke harde waterleiding naar buiten:
Gekalibreerd water is niet nodig voor tuinirrigatie — sterker nog, het kan de grond verzuren. Leg bij nieuwbouw altijd een aparte harde waterleiding aan naar de buitenkraan en eventuele irrigatieaansluiting. Dit is in de ruwbouwfase een kwestie van één extra pijplijn.
Voorbereiding keuken-osmosefilter:
Voor een keuken-osmosefilter heb je nodig:
- Een aansluiting op de koudwaterleiding (3/8" of 1/2" aftakking)
- Een afvoer naar het riool voor het rejectwater (kan doorgaans op de sifon van het aanrecht)
- Eventueel een 230V stopcontact onder het aanrecht voor een boosterpompje
Laat je loodgieter deze aansluitingen alvast voorbereiden met stops, ook als je het filter pas later plaatst. Dit kost slechts €20–€50 extra tijdens de bouw.
Fase 3: Keuken en aanrecht — plaatsing punt-van-gebruik systemen
Bij de plaatsing van het keukenblok en de keukeninstallatie is het moment om:
- Het osmosefilter onder het aanrecht te bevestigen en aan te sluiten
- De filtraat-kraan (voor gefilterd water) te boren in het aanrecht of spoelbak
- Een eventuele kokend water kraan aan te sluiten op de boiler onder het aanrecht
Als je kiest voor een 4-in-1 kokend water kraan, zorg dan dat er voldoende ruimte is onder het aanrecht voor de boiler (typisch 25 × 30 × 30 cm). Plan het stopcontact voor de boiler ook alvast in tijdens de elektrafase. Meer informatie over kokend water kranen vind je op onze kokend water kraan pagina.
Fase 4: Oplevering en ingebruikname
Na oplevering:
- Laat de waterontharder instellen door een technicus — hardheid instellen, regeneratiecyclus programmeren
- Voer een eerste spoeling uit van het osmosefilter (eerste tankvulling weggooien)
- Controleer op lekkages bij alle aansluitingen
- Noteer de installatiedatum van alle filters voor het bijhouden van vervangingsintervallen
Leidingwerk overwegingen bij renovatie
Bij renovatie (verbouwing van een bestaande woning) zijn de omstandigheden anders dan bij nieuwbouw. Wanden zijn gesloten, leidingwerk ligt vast. Toch zijn er slimme momenten:
Badkamerrenovatie
Bij het vervangen van de badkamer worden waterleidingen toch blootgelegd. Dit is het moment om een centrale ontharder aan te sluiten als die er nog niet is.
Keukenrenovatie
Bij een nieuwe keuken worden het aanrecht en de loodgieterswerkzaamheden toch uitgevoerd. Combineer dit direct met de installatie van een osmosefilter of kokend water kraan. De extra meerkosten zijn beperkt (€150–€300 voor het filter; de loodgieter is toch aanwezig).
Open wanden door sloopwerk
Als wanden worden opengebroken voor isolatie of elektra, gebruik dan die kans om leidingkokers te verleggen of extra aftakkingen aan te brengen.
Softener bypass: hoe werkt het?
Een waterontharder verwijdert calcium en magnesium via ionenwisseling en vervangt ze door natrium. Hoewel dit uitstekend werkt voor de bescherming van leidingwerk en apparaten, zijn er situaties waarbij je het ontharde water wilt omzeilen (bypassen):
- Watering van de tuin — Natriumrijke water is niet goed voor grondsoorten en planten
- Onderhoud van de ontharder — Tijdens regeneratie of reparatie wil je toch water kunnen gebruiken
- Bewuste keuze — Sommige mensen hebben de voorkeur voor hard water voor koken of drinken
Een goede bypass-installatie bestaat uit:
- Inlaatafsluiter (voor de ontharder)
- Uitlaatafsluiter (na de ontharder)
- Bypass-afsluiter (omloopkraan die het ongefilterde water direct doorlaat)
Door de inlaat- en uitlaatafsluiter te sluiten en de bypass te openen, stroomt het water om de ontharder heen. Standaard wordt dit met een driewegsventiel of aparte handkranen opgelost.
Tip: Laat de bypass-installatie altijd meenemen in de offerte van de waterontharder. Achteraf aanleggen in een dichte meterruimte is tijdrovend en duur.
Budgetplanning voor een geïntegreerd filtersysteem
Minimale variant (osmose alleen)
- Osmosefilter: €150–€300
- Installatie (loodgieter): €100–€200
- Filtraat-kraan: €30–€60
- Totaal: €280–€560
Middelgrote variant (ontharder + osmose)
- Waterontharder: €600–€1.200
- Osmosefilter: €200–€350
- Installatie beide systemen: €300–€600
- Totaal: €1.100–€2.150
Complete variant (ontharder + osmose + kokend waterkraan)
- Waterontharder: €800–€1.500
- Osmosefilter: €250–€400
- Kokend water kraan: €700–€1.200
- Installatie: €500–€900
- Totaal: €2.250–€4.000
Bij nieuwbouw zijn de installatiekosten doorgaans 20–30% lager dan bij renovatie, omdat loodgieter en elektricien toch aanwezig zijn.
Conclusie
Huis bouwen of renoveren is het ideale moment om een waterfiltersysteem in te bouwen. Plan de installatielocaties al tijdens de ruwbouwfase, bespreek aftakkingen en bypasses met je loodgieter tijdens het leidingwerkfase, en installeer het filter zelf bij de keukenplaatsing. Een combinatie van een centrale waterontharder en een punt-van-gebruik osmosefilter biedt de beste bescherming voor je huis en de hoogste drinkwaterkwaliteit.
Wil je weten welk osmosesysteem het beste past bij jouw nieuwbouw of renovatie? Bekijk ons aanbod op omgekeerde-osmose filters kopen en ontvang advies op maat.
Veelgestelde vragen
Kan ik een waterontharder ook achteraf nog installeren?
Ja, maar het is kostbaarder dan bij nieuwbouw. Een loodgieter moet een bypass aanleggen op de hoofdleiding, wat in een afgewerkte technische ruimte meer werk is. Reken op €200–€400 extra installatiekosten ten opzichte van gelijktijdige installatie.
Is een osmosefilter geschikt als enig filtersysteem bij nieuwbouw?
Een osmosefilter filtert uitstekend het drinkwater, maar beschermt je cv-ketel en witgoed niet tegen kalk. Voor volledige huisbescherming combineer je een osmosefilter met een waterontharder of een centraal kalkinhibitorsysteem.
Hoe ver van de keuken kan een osmosefilter worden geplaatst?
Een osmosefilter kan in een aangrenzende kast of technische ruimte worden geplaatst, op maximaal 5–10 meter van de kraan. Bij grotere afstanden neemt de waterdruk af en kan de doorstroomsnelheid verminderen. Gebruik dan een boosterpompje.