Waterontharder bypass: instelling, mengklep en wanneer hard water gewenst
Volledig zacht water is niet altijd de beste keuze. Een bypassaansluiting of mengklep laat u het beste van twee werelden combineren: zacht water voor douche en huishoudelijke apparaten, en hard of gemengd water voor tuin, drinkwater en corrosiebescherming.
Kort antwoord
Een waterontharder bypass leidt ongezacht water om de ontharder heen. Dit is nodig voor tuinwater (natrium is slecht voor bodem), drinkwater (EU-advies minimum 60 mg/L calcium) en energiebesparing. Een mengklep stelt u in op 7-12 dH eindwaterhardheid voor optimaal drinkwater.
Welk waterfilter past bij jouw situatie?
Watertype, verbruik en wensen bepalen welk systeem het meest geschikt is. Onze vergelijking helpt je kiezen.
Bekijk filtersoorten vergelijkingWat is een waterontharder bypass?
Een bypassaansluiting is een leiding die water om de waterontharder heen leidt naar een of meerdere aftappunten. Bij een volledige bypass gaat 100% van het water naar dat aftappunt zonder door de ontharder te gaan: het water blijft onbehandeld en behoudt zijn oorspronkelijke hardheid.
Een gedeeltelijke bypass via een mengklep mengt een instelbaar percentage hard en zacht water. Dit biedt veel meer flexibiliteit dan een volledige bypass: u kunt de eindwaterhardheid nauwkeurig instellen op de gewenste waarde voor drinkwater, terwijl de woning voor het overige nog profiteert van zacht water.
De bypass is een standaardonderdeel van de meeste waterontharderinstallaties. Bij de installatie wordt bepaald welke leidingen door de ontharder gaan (warm en koud water voor binnengebruik) en welke op bypass worden gezet (buitenkraan, drinkwaterpunt).
Wanneer is een bypass gewenst?
1. Tuin en buitenkranen
Tuinwater moet altijd op bypass worden aangesloten. De reden is dat een waterontharder calcium en magnesium vervangt door natrium (het zout dat voor regeneratie wordt gebruikt). Natrium in tuinwater heeft de volgende nadelen:
- Bodemstructuur: bij langdurig gebruik verstoort natrium de structuur van kleibodem. Natriumionen verdringen calciumionen tussen kleiplaatjes, waardoor de klei zwelt en de doorlatendheid afneemt
- Plantenvoeding: calcium en magnesium zijn essentiele plantenvoedingsstoffen. Hard water levert deze gratis; zacht water niet
- Vijver en waterpartijen: hoge natriumgehaltes zijn schadelijk voor vissen en waterplanten
- Zoutverbruik: iedere liter tuinwater die door de ontharder gaat kost regeneratiezout. Een buitenkraan op bypass bespaart aanzienlijk
2. Drinkwater: calcium minimum
Volledig onthard water bevat vrijwel geen calcium meer (minder dan 5 mg/L) en een verhoogd natriumgehalte. De EU-drinkwaterrichtlijn en de WHO adviseren een minimum calciumgehalte van 60 mg/L in drinkwater. De redenen hiervoor zijn:
- Corrosiebescherming: zacht water is agressiever voor leidingen van koper en staal. Calcium en magnesium vormen een beschermende laag op het binnenpijpoppervlak
- Mineraleninname: drinkwater levert gemiddeld 10 tot 20% van de dagelijkse calcium- en magnesiuminname; volledig zacht water mist deze bijdrage
- Natriumgehalte: bij hoog inkomend hardheidswater (bijv. 25 dH in Limburg) bevat volledig onthard water meer dan 150 mg/L natrium, relevant voor mensen met hart- en vaatziekten of een natriumbeperkt dieet
3. Energiebesparing in de zomer
In de zomer is de CV-ketel minder of niet actief. Het risico op kalkafzetting in verwarmingselementen is dan lager. Door de bypass in de zomermaanden gedeeltelijk te openen, wordt minder water door de ontharder gestuurd, wat het zout- en waterverbruik bij regeneratie vermindert. In de winter, wanneer de ketel intensief draait, is volledige ontharding voor het verwarmingscircuit weer aanbevolen.
Types mengkleppen
Er zijn drie hoofdcategorieen van bypass- en mengklepoplossingen:
| Type | Instelling | Toepassing |
|---|---|---|
| Simpele aftakking | 100% bypass, niet instelbaar | Buitenkraan, tuin |
| Procentuele mengklep | 0–100%, handmatig | Drinkwater, algemeen |
| Elektronische controller | Automatisch op doelhardheid | Professioneel, premium |
Elektronische controllers zoals de BWT AQA life meten continu de hardheid van het gemengde water en passen de mengverhouding automatisch aan. Dit is de meest comfortabele optie maar ook de duurste. Voor de meeste huishoudelijke toepassingen is een handmatige procentuele mengklep voldoende.
Mengklep instellen: stap voor stap
Om de mengklep correct in te stellen voor de gewenste eindwaterhardheid van 7 tot 12 dH (aanbevolen voor drinkwater), volgt u deze stappen:
- Meet de inkomende waterhardheid met een hardheidsstrip of TDS-meter. Noteer de waarde in dH of mg/L calcium. Vraag eventueel het jaarverslag van uw drinkwaterbedrijf op voor de exacte waarden in uw postcodegebied
- Bepaal de gewenste eindwaterhardheid: voor drinkwater is 7 tot 12 dH aanbevolen, voor het verwarmingscircuit zo laag mogelijk (ideaal 3 tot 6 dH)
- Bereken het bypasspercentage:als leidingwater 20 dH is en volledig onthard water 0 dH is, bereikt u 8 dH met een mengklep op 40% bypass (0,40 × 20 + 0,60 × 0 = 8 dH)
- Stel de mengklep in op het berekende percentage en meet na enkele minuten de werkelijke eindwaterhardheid
- Pas zo nodig bij en noteer de definitieve instelling voor toekomstig onderhoud
Bij gebruik van een TDS-meter: een TDS-waarde van circa 200 tot 350 mg/L in het gemengde water komt overeen met een hardheid van 7 tot 12 dH, afhankelijk van de ionensamenstelling van uw leidingwater.
Combinatie met osmosefilter
Een combinatie van waterontharder en osmosefilter is de meest complete waterbehandelingsoplossing. De waterontharder verwijdert hardheid voor de gehele woning (beschermt apparatuur), het osmosefilter zorgt voor zuiver drinkwater aan de keukenkraan.
Bij deze combinatie kunt u het osmosefilter aansluiten op het verzachte water van de ontharder. Dit verlengt de levensduur van het RO-membraan aanzienlijk door scaling te voorkomen. Het osmosefilter verwijdert vervolgens ook het natrium dat door de ontharder is toegevoegd, zodat u puur en evenwichtig drinkwater krijgt. Via de remineralisatiefilter van het osmosesysteem worden dan optimale mineraalconcentraties teruggevoegd. Lees meer over remineralisatie na omgekeerde osmose.
Welk waterfilter past bij jouw situatie?
Watertype, verbruik en wensen bepalen welk systeem het meest geschikt is. Onze vergelijking helpt je kiezen.
Bekijk filtersoorten vergelijkingVeelgestelde vragen over waterontharder bypass
Wat is een waterontharder bypass?
Een waterontharder bypass is een aansluiting die water om de waterontharder heen leidt, zodat ongezacht (hard) water direct naar een of meerdere aftappunten gaat. Dit kan een volledige bypass zijn (100% hard water) of een gedeeltelijke bypass via een mengklep, waarbij een instelbaar percentage hard en zacht water wordt gemengd tot de gewenste hardheid.
Waarom moet de buitenkraan op bypass worden aangesloten?
De buitenkraan moet op bypass worden aangesloten omdat zacht water slecht is voor de bodem bij langdurig gebruik. De waterontharder vervangt calcium en magnesium door natrium. Natrium is schadelijk voor de bodemstructuur: het verstoort de kleideeltjes en vermindert de doorlatendheid. Hard water bevat juist calcium en magnesium die de bodem en planten voeden. Bovendien bespaar je regeneratiezout als tuinwater niet door de ontharder hoeft.
Hoe stel ik de mengklep van mijn waterontharder in?
Om de mengklep in te stellen, bepaal je eerst de gewenste eindwater hardheid (aanbevolen: 7 tot 12 dH). Meet vervolgens de hardheid van het inkomende leidingwater en stel de mengklep procentueel in. Als leidingwater 20 dH is en volledig onthard water 0 dH is, geeft een mengklep op 40% bypass een resultaat van circa 8 dH. Controleer het resultaat met een TDS-meter of hardheidsstrip en pas indien nodig aan.
Is zacht water slecht om te drinken?
Volledig onthard water bevat minder dan 5 mg/L calcium en hoge natriumgehaltes (afhankelijk van de oorspronkelijke hardheid). De EU-drinkwaterrichtlijn adviseert een minimum calciumgehalte van 60 mg/L voor drinkwater. Zacht water is ook corrosiever voor koperen leidingen. Voor drinkwater is een mengklep aanbevolen om de calciumconcentratie te handhaven op 60 tot 200 mg/L. Mensen met natriumbeperkt dieet moeten extra voorzichtig zijn met volledig onthard drinkwater.
Welke types mengkleppen zijn er voor waterontharders?
Er zijn drie hoofdtypen: (1) Simpele bypass-aftakking voor 100% bypass zonder menging, geschikt voor buitenkranen. (2) Procentuele mengklep (blending valve) die een instelbaar percentage hard en zacht water mengt, handmatig instelbaar. (3) Volumetrische mengklep met elektronische controller, zoals de BWT AQA life, die de mengverhouding automatisch regelt op basis van de gewenste eindwaterhardheid.
Kan ik energie besparen met een bypass in de zomer?
Ja, in de zomer wanneer de CV-ketel weinig of niet wordt gebruikt, is er minder risico op kalkafzetting in verwarmingselementen. U kunt de bypass dan gedeeltelijk openen om minder water door de ontharder te sturen, wat zoutverbruik en regeneratiefrequentie vermindert. In de winter, wanneer de CV-ketel intensief wordt gebruikt, is volledige ontharding voor het verwarmingscircuit weer aanbevolen.
Wat is de optimale hardheid van drinkwater?
De WHO adviseert een calciumgehalte van 30 tot 200 mg/L in drinkwater, wat overeenkomt met circa 4 tot 28 dH. Voor de praktijk is een eindwater hardheid van 7 tot 12 dH (50 tot 85 mg/L calcium) een goed compromis: zacht genoeg om kalkproblemen te minimaliseren, maar met voldoende mineralen voor gezondheid en corrosiebescherming van leidingen. De exacte instelling hangt af van uw lokale leidingwaterhardheid.
Zie ook: waterontharder kopen, waterontharder installeren, zout voor waterontharder en omgekeerde osmose.