Home › Stoffen in drinkwater› Chloor bijproducten
Chloor bijproducten in drinkwater -- THM en HAA
Kort antwoord
Chloor is essentieel voor veilig drinkwater, maar reageert met organische stoffen tot desinfectiebijproducten: trihalomethanen (THM, norm 100 ug/L EU) en haloazijnzuren (HAA). Langdurige blootstelling aan hoge concentraties is geassocieerd met een verhoogd kankerrisico (IARC Groep 2B). Actief koolfilters en osmose verwijderen deze bijproducten effectief.
Hoe ontstaan desinfectiebijproducten?
Chloor (Cl2) of chlooramine wordt door drinkwaterbedrijven toegevoegd om bacterien en virussen te doden tijdens het transport door het leidingnet. Dit is een bewezen effectieve en noodzakelijke stap voor volksgezondheid. Echter, chloor reageert ook met van nature aanwezige organische stoffen in water -- humuszuren, fulvozuren en andere organische verbindingen -- tot zogenoemde desinfectiebijproducten (DBPs).
De twee meest relevante klassen zijn trihalomethanen (THM) en haloazijnzuren (HAA). De hoeveelheid bijproducten hangt af van de concentratie organisch materiaal in het bronwater, de chloorhoeveelheid, de contacttijd en de temperatuur.
Trihalomethanen (THM)
De meest bekende trihalomethanen zijn chloroform (CHCl3), bromodichloormethaan (BDCM), dibromochloormethaan (DBCM) en bromoform. De EU-norm voor de som van THM in drinkwater is 100 microgram per liter (ug/L).
In Nederlandse drinkwaterrapportages zijn THM-concentraties doorgaans ver onder de norm. Toch zijn sommige individuele THM -- met name BDCM -- door het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) geclassificeerd als mogelijk kankerverwekkend voor de mens (Groep 2B) bij chronische blootstelling aan hogere concentraties.
Haloazijnzuren (HAA)
Haloazijnzuren, zoals dichloorazijnzuur en trichloorazijnzuur, zijn een tweede belangrijke klasse van desinfectiebijproducten. Ze worden minder gemeten dan THM maar zijn in sommige studies sterker geassocieerd met negatieve gezondheidseffecten. De EU-norm voor de som van vijf HAA is 60 ug/L.
HAA zijn minder vluchtig dan THM: ze ontwijken niet bij koken of staan. Een waterfilter is de aangewezen methode om HAA te reduceren.
Gezondheidsrisico bij chronische blootstelling
Epidemiologische studies suggereren een verband tussen langdurige blootstelling aan hoge THM-concentraties en een licht verhoogd risico op blaaskanker. IARC heeft meerdere individuele THM in Groep 2B geplaatst (mogelijk kankerverwekkend voor de mens, op basis van voldoende dierlijk bewijs maar beperkt humaan bewijs).
Het risico bij Nederlandse drinkwaterconcentraties is bij de huidige normniveaus laag. Drinkwaterbedrijven streven naar zo laag mogelijke DBP-niveaus door optimalisatie van zuivering en beperking van organisch materiaal in het bronwater.
Actief kool en osmose als oplossingen
Actief koolfilters (NSF/ANSI 42 en 53 gecertificeerd) zijn zeer effectief voor de verwijdering van THM en andere vluchtige organische verbindingen. De koolstofmatrix adsorbeert deze moleculen. Een goed onderhouden actief koolfilter kan THM-concentraties met 70-90% reduceren.
Omgekeerde osmose biedt een bredere bescherming en is ook effectief tegen HAA en andere desinfectiebijproducten. Gecombineerde systemen met actief kool als voorfilter en RO-membraan geven de meest volledige verwijdering.
Zie ook: chloor in leidingwater.
Welk filter filtert dit?
Gerelateerde onderwerpen
Koolstoffilter voor chloor
Types, kosten en NSF-certificering voor effectieve chloor- en THM-verwijdering.
Chloor verwijderen: 5 methoden
Van laten staan tot osmose: welke aanpak past bij uw situatie.
Drinkwaternormen
EU- en Nederlandse normen voor chloor, THM en andere desinfectie-bijproducten.
Actief koolfiltratie uitleg
Adsorptiewerking, GAC vs blokfilter en wanneer catalytisch kool nodig is.
Welk waterfilter past bij jouw situatie?
Watertype, verbruik en wensen bepalen welk systeem het meest geschikt is. Onze vergelijking helpt je kiezen.
Bekijk filtersoorten vergelijking