Waterkwaliteitsrapport leidingwater: hoe opvragen en interpreteren
Kort antwoord
Elk Nederlands drinkwaterbedrijf publiceert jaarlijks een waterkwaliteitsrapport met meetresultaten voor honderden parameters. U kunt het rapport opvragen via de website van uw drinkwaterbedrijf of via het Landelijk Meetnet Water van het RIVM. Typische parameters: hardheid, nitraat, PFAS, bacteriologie, zware metalen.
Welk waterfilter past bij jouw situatie?
Watertype, verbruik en wensen bepalen welk systeem het meest geschikt is. Onze vergelijking helpt je kiezen.
Bekijk filtersoorten vergelijkingWettelijke verplichting: het Drinkwaterbesluit
Op grond van artikel 42 van het Drinkwaterbesluit zijn alle Nederlandse drinkwaterbedrijven verplicht om jaarlijks een kwaliteitsrapport te publiceren met de meetresultaten van het geleverde drinkwater. De rapportage omvat minimaal de in bijlage A van het besluit genoemde parameters en moet openbaar toegankelijk zijn voor consumenten.
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt toezicht op de naleving van deze rapportageverplichting en de waterkwaliteitsnormen zelf. Nederland heeft historisch gezien een van de strengste drinkwaterregimes in Europa, met strengere normen dan de Europese Drinkwaterrichtlijn op diverse punten.
Hoe het rapport opvragen: drinkwaterbedrijven per regio
Nederland heeft tien drinkwaterbedrijven, elk verantwoordelijk voor een specifieke regio. De waterkwaliteitsrapporten zijn te vinden op hun websites:
| Bedrijf | Regio |
|---|---|
| Vitens | Overijssel, Gelderland, Utrecht, Friesland, Flevoland |
| Evides | Zeeland, Zuid-Holland (deel) |
| PWN | Noord-Holland |
| Brabant Water | Noord-Brabant |
| WML | Limburg |
| Dunea | Zuid-Holland (deel) |
| Oasen | Zuid-Holland (midden) |
De meeste bedrijven laten u zoeken op postcode zodat u de specifieke waarden voor uw waterwingebied kunt inzien. Dit is relevant omdat de kwaliteit kan verschillen tussen zuiveringsinstallaties, zelfs binnen hetzelfde bedrijf.
RIVM Landelijk Meetnet Water: nationale database
Het RIVM beheert het Landelijk Meetnet Water, een publiek toegankelijke database met geaggregeerde meetresultaten van alle drinkwaterbedrijven. Via het drinkwaterportaal van het RIVM kunt u historische data inzien, trends volgen en vergelijken tussen regioos. De database bevat data terug tot de jaren negentig en is de meest complete nationale bron voor drinkwaterkwaliteitsdata.
Welke parameters worden gemeten?
Microbiologie
- E. coli en enterococcen (fecale indicatoren, norm: 0 per 100 ml)
- Legionella (norm: niet aantoonbaar in het distributiesysteem)
- Cryptosporidium en Giardia (protozoa, norm: 0 per 10 liter)
Anorganische stoffen
- Nitraat (norm: 50 mg/L) en nitriet (norm: 0,5 mg/L)
- Ammonium (norm: 0,5 mg/L)
- IJzer (norm: 200 microgram/L) en mangaan (norm: 50 microgram/L)
- Lood (norm: 5 microgram/L) en koper (norm: 2 mg/L)
- Arseen (norm: 10 microgram/L)
PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen)
- PFOS, PFOA en 18 andere PFAS-verbindingen
- EU-norm 2026: som van PFOS/PFOA/PFNA/PFHxS maximaal 100 ng/L
- Individuele PFAS-stoffen: 10 ng/L
Pesticiden
- Circa 50 individuele pesticiden en metabolieten
- Glyfosaat, bentazon, AMPA en diverse metabolieten
- Norm per stof: 0,1 microgram/L; totaal: 0,5 microgram/L
Fysisch-chemische parameters
- Hardheid (uitgedrukt in mmol/L, mg Ca/L of graden dH)
- pH (norm: 7,0-9,5)
- TDS (totale opgeloste stoffen, indicatief)
- Kleur (norm: 20 mg Pt/L) en troebelheid (norm: 1 NTU)
- Elektrische geleidbaarheid (norm: 2500 microsiemens/cm)
Een waterkwaliteitsrapport lezen: gemeten waarden vs normen
In het rapport wordt voor elke parameter de gemeten waarde afgezet tegen de wettelijke grenswaarde en de signaleringswaarde. De signaleringswaarde is lager dan de grenswaarde en geeft aan dat het drinkwaterbedrijf bij overschrijding aanvullend onderzoek moet uitvoeren, nog voordat de wettelijke grens wordt bereikt.
Veel rapporten gebruiken een kleurindicatie:
- Groen: ruim onder de signaleringswaarde
- Geel: tussen signaleringswaarde en grenswaarde
- Rood: boven de wettelijke grenswaarde (mag in principe niet voorkomen in drinkwater)
P90- en P95-waarden geven aan dat 90% respectievelijk 95% van de metingen onder die waarde lagen. Dit is relevant voor parameters die sterk variëren, zoals lood (afhankelijk van leidingmateriaal in uw huis) en Legionella.
Hardheidswaarden in het rapport begrijpen
Hardheid wordt in Nederlandse rapporten weergegeven in mmol/L of mg Ca/L. Sommige oudere rapporten gebruiken graden dH (duitse hardheidsgraden). De omrekening:
| mmol/L | mg Ca/L | Graden dH | Classificatie |
|---|---|---|---|
| 0-1 | 0-40 | 0-5,6 | Zacht |
| 1-2 | 40-80 | 5,6-11,2 | Matig zacht |
| 2-3 | 80-120 | 11,2-16,8 | Matig hard |
| 3+ | 120+ | 16,8+ | Hard |
Wanneer actie ondernemen na het lezen van het rapport?
| Parameter | Actiedrempel | Aanbevolen filter |
|---|---|---|
| Lood | Boven 1 microgram/L | Osmosefilter |
| Nitraat | Boven 25 mg/L (kinderen) | Osmose of ionenwisselaar |
| PFAS (som) | Boven 50 ng/L | Osmosefilter |
| Hardheid | Boven 3 mmol/L | Onthardingsfilter of osmose |
| Pesticide (per stof) | Boven 0,05 microgram/L | Actief koolfilter of osmose |
| Chloor (smaak) | Merkbaar smaak/geur | Koolblokfilter |
Interne links
Gerelateerde onderwerpen
Welk waterfilter past bij jouw situatie?
Watertype, verbruik en wensen bepalen welk systeem het meest geschikt is. Onze vergelijking helpt je kiezen.
Bekijk filtersoorten vergelijkingVeelgestelde vragen
Waar kan ik het waterkwaliteitsrapport van mijn drinkwaterbedrijf vinden?
Elk Nederlands drinkwaterbedrijf publiceert het jaarlijkse waterkwaliteitsrapport op zijn website. Vitens publiceert op vitens.nl/over-vitens/waterkwaliteit, Evides op evides.nl/drinkwater/kwaliteit, PWN op pwn.nl, Brabant Water op brabantwater.nl, WML op wml.nl, Dunea op dunea.nl en Oasen op oasen.nl. U kunt ook zoeken op postcode voor de specifieke waarden in uw wijk.
Wat is het RIVM Landelijk Meetnet Water?
Het RIVM Landelijk Meetnet Water is een nationale database met meetresultaten van alle drinkwaterbedrijven in Nederland. Via het publiek toegankelijke portaal kunt u historische en actuele metingen inzien voor honderden parameters. De database is beschikbaar via het RIVM-drinkwaterportaal en biedt data terug tot de jaren negentig.
Welke microbiologische parameters worden gemeten in leidingwater?
In het waterkwaliteitsrapport worden minimaal gemeten: E. coli (norm: 0 per 100 ml), enterococcen (norm: 0 per 100 ml), Legionella (norm: niet aantoonbaar in distributiesysteem), en Cryptosporidium. Drinkwaterbedrijven meten ook intestinale enterovirus als aanvullende veiligheidsindicator. In Nederland zijn deze waarden structureel veilig.
Wat zijn de PFAS-normen in drinkwater en hoe lees ik die in het rapport?
Vanaf 2026 gelden de Europese PFAS-normen: de som van PFOS, PFOA en twee andere stoffen mag maximaal 100 ng/L zijn. Voor individuele PFAS-stoffen geldt 10 ng/L. In het waterkwaliteitsrapport zoekt u naar de paragraaf PFAS of per- en polyfluoralkylstoffen. Nederlandse drinkwaterbedrijven liggen doorgaans ruim onder de norm, maar rapportageplicht is verplicht.
Hoe interpreteer ik de hardheidswaarde in het waterkwaliteitsrapport?
Hardheid wordt in rapporten uitgedrukt in mmol/L, mg Ca/L of graden dH (DH). Omrekening: 1 mmol/L = 5,6 dH = 40 mg Ca/L. Zachte regio's (Oost-Nederland, Twente): 1-3 mmol/L. Harde regio's (Zuid-Holland, Noord-Brabant): 2,5-4,5 mmol/L. Voor osmosefilters maakt de hardheid weinig uit; voor kalkfilters is dit de sleutelparameter.
Wat betekenen P90- en P95-waarden in het rapport?
P90 en P95 zijn percentielwaarden die aangeven dat 90% respectievelijk 95% van de metingen onder die waarde lagen. Ze worden gebruikt om piekwaarden te rapporteren zonder dat incidentele uitschieters het gemiddelde verstoren. Een P95 van 0,5 microgram/L voor lood betekent dat 95% van de metingen onder 0,5 microgram/L lag.
Bij welke waarde van nitraat moet ik actie ondernemen?
De wettelijke grens voor nitraat is 50 mg/L. Als voorzorgsmaatregel wordt voor zuigelingen (jonger dan 6 maanden) al actie aanbevolen boven 25 mg/L. In Nederland liggen de nitraatwaarden in drinkwater doorgaans onder 10-20 mg/L. Boven 25 mg/L in uw rapport is een osmosefilter of nitraatspecifieke ionenwisselaar de meest effectieve oplossing.
Hoe weet ik welk filter ik nodig heb op basis van het waterkwaliteitsrapport?
Als uw rapport lood of koper boven 1 microgram/L laat zien: kies een osmosefilter. Als nitraat boven 25 mg/L is: osmosefilter of ionenwisselaar. Als PFAS boven 50 ng/L ligt: osmosefilter. Als hardheid boven 3 mmol/L is en u last heeft van kalk: onthardingsfilter of osmose. Bij normconforme waarden voor alle parameters is een filter meestal niet nodig.
Welk waterfilter past bij jouw situatie?
Watertype, verbruik en wensen bepalen welk systeem het meest geschikt is. Onze vergelijking helpt je kiezen.
Bekijk filtersoorten vergelijking