Hardheid kraanwater per regio: kaart en tabel voor alle provincies
Van 3 °dH in Zeeland tot 28 °dH in Limburg: de hardheid van kraanwater verschilt enorm per provincie. Ontdek wat dat betekent voor uw apparaten, leidingen en uw dagelijks leven.
Kort antwoord
Waterhardheid in Nederland loopt uiteen van zeer zacht in Zeeland (3-6 dH) tot hard-zeer hard in Limburg (20-28 dH). Harde provincies zijn Brabant en Limburg; zachte provincies zijn Zeeland, Groningen en Zuid-Holland. Boven 14 dH ziet u kalkafzetting op apparaten; boven 21 dH is een waterontharder of osmosefilter aan te raden.
Welk waterfilter past bij jouw situatie?
Watertype, verbruik en wensen bepalen welk systeem het meest geschikt is. Onze vergelijking helpt je kiezen.
Bekijk filtersoorten vergelijkingWat is waterhardheid?
Waterhardheid wordt bepaald door de concentratie van calcium (Ca²+) en magnesium (Mg²+) ionen in het water. Deze ionen lossen op uit de bodem terwijl regenwater door kalkrijke aardlagen sijpelt. De hardheid wordt uitgedrukt in graden Duits (°dH of dGH) of in mmol/L.
Omrekening: 1 mmol/L = 5,6 °dH. Drinkwaterbedrijven gebruiken soms ook mmol/L in hun kwaliteitsrapportages. De WHO heeft geen gezondheidsgrens voor hardheid, maar voor apparaten en comfort zijn de verschillen significant.
Classificatietabel waterhardheid
| Klasse | °dH | mmol/L | Beoordeling |
|---|---|---|---|
| Zeer zacht | 0-7 | 0-1,3 | Ideaal voor koffie, goed voor leidingen |
| Zacht | 7-14 | 1,3-2,5 | Acceptabel, weinig kalkafzetting |
| Matig hard | 14-21 | 2,5-3,8 | Kalkafzetting zichtbaar op apparaten |
| Hard | 21-28 | 3,8-5,0 | Forse kalkaanslag, problemen bij apparaten |
| Zeer hard | >28 | >5,0 | Snel kalkaanslag, regelmatig onderhoud nodig |
Waterhardheid per provincie in Nederland
Onderstaande waarden zijn representatieve gemiddelden per provincie. De exacte hardheid per gemeente kunt u opvragen bij uw drinkwaterbedrijf of bekijken op onze interactieve waterhardheidskaart per gemeente. Binnen een provincie kunnen de waarden aanzienlijk verschillen afhankelijk van de waterbron (grond- vs. oppervlaktewater).
| Provincie | Gemiddelde hardheid | Klasse |
|---|---|---|
| Zeeland | 3-6 °dH | Zeer zacht |
| Groningen | 5-10 °dH | Zacht |
| Friesland | 5-12 °dH | Zacht |
| Noord-Holland (Amsterdam) | 8-12 °dH | Zacht-matig |
| Zuid-Holland (Rotterdam) | 7-11 °dH | Zacht |
| Drenthe | 8-15 °dH | Zacht-matig |
| Flevoland | 10-14 °dH | Matig |
| Utrecht | 10-15 °dH | Matig |
| Gelderland | 12-20 °dH | Matig-hard |
| Overijssel | 14-22 °dH | Matig-hard |
| Brabant | 16-25 °dH | Hard |
| Limburg | 20-28 °dH | Hard-zeer hard |
Gevolgen van hard water voor uw huis en apparaten
Hard water heeft aanzienlijke praktische gevolgen voor huishoudapparaten, leidingen en het dagelijks gebruik. De meest ingrijpende effecten:
- Verhoogd energieverbruik: Elke millimeter kalkaanslag op een verwarmingselement verhoogt het energieverbruik met circa 15%. In een boiler of vaatwasser kan dit aanzienlijk oplopen over de jaren.
- Kortere levensduur van apparaten: Vaatwassers, wasmachines, waterkokers en koffiezetapparaten slijten sneller bij hard water. Kalkafzetting op verwarmingselementen leidt tot oververhitting en uitval.
- Vlekken op sanitair en glazen: Wit, korrelig kalkbeslag op kranen, wastafels, douches en glazen. Verwijdering vereist regelmatig ontkalken.
- Meer zeep en shampoo nodig: Calcium- en magnesiumionen reageren met zeep en vormen kalkzeep. Bij hard water heb je 20-30% meer zeep, wasmiddel en shampoo nodig voor hetzelfde resultaat.
- Kalkafzetting in leidingen: Op termijn vernauwt kalk de binnendiameter van waterleidingen, wat de doorstroom vermindert en de waterdruk verlaagt.
Wanneer actie ondernemen?
Onder 14 °dH: geen actie nodig
Bij zacht tot matig water is actieve bescherming doorgaans niet noodzakelijk. Regelmatig ontkalken van de waterkoker met citroenzuuroplossing volstaat.
14-21 °dH: preventief ontkalken
Gebruik kalkbeschermingstabletten in de vaatwasser, ontkalkers in de wasmachine en regelmatige citroenzuurbehandeling voor de waterkoker en koffiezetapparaat. Overweeg een waterontkalker.
Boven 21 °dH: ontharder of osmosefilter aanbevolen
Bij hard water is een structurele oplossing aan te raden. Keuze uit: waterontharder (voor de gehele installatie) of een osmosefilter (voor drinkwater en kookwater).
Gerelateerde onderwerpen
Waterhardheid per gemeente
Zoek de exacte waterhardheid op voor uw postcode of gemeente.
Kalk en mineralen in drinkwater
Wat calcium en magnesium in water betekenen voor gezondheid en huishouden.
Hoe werkt een waterontharder?
Uitleg van ionenwisseling en andere methoden voor waterontharding.
Keuzehulp hard water
Welke oplossing past het beste bij uw hardheidsklasse en situatie?
Welk waterfilter past bij jouw situatie?
Watertype, verbruik en wensen bepalen welk systeem het meest geschikt is. Onze vergelijking helpt je kiezen.
Bekijk filtersoorten vergelijkingVeelgestelde vragen over waterhardheid
Hoe hard is mijn kraanwater?
De hardheid van uw kraanwater hangt af van uw gemeente en het waterbedrijf dat uw wijk bedient. In Zeeland en Groningen is het water zeer zacht (3-10 dH), in Noord- en Zuid-Holland zacht tot matig (7-12 dH), in Utrecht en Flevoland matig (10-15 dH), en in Brabant en Limburg hard (16-28 dH). De exacte waarde kunt u opvragen bij uw drinkwaterbedrijf of via de gemeentezoeker op waterfilterplatform.nl.
Wat is het verschil tussen harde en zachte hardheid?
Zacht water (onder 7 dH) bevat weinig calcium en magnesium, geeft nauwelijks kalkafzetting en is prettig voor huid en haar. Hard water (boven 21 dH) bevat veel calcium- en magnesiumzouten die als kalksteen neerslaan bij verhitting. Dit resulteert in witte aanslag op apparaten, verhoogd energieverbruik, en meer zeepverbruik. Zacht water is echter agressiever voor metalen leidingen en kan meer lood oplossen uit loodleidingen.
Wat zijn dH en hoe reken ik ze om?
De graad Duits (dH of dGH) is de meest gebruikte eenheid voor waterhardheid in Nederland. 1 dH staat voor 10 mg calciumoxide per liter water. Omrekenen: 1 mmol/L = 5,6 dH; 1 dH = 0,179 mmol/L. Andere eenheden zijn Franse graden (fH of dF), waarbij 1 dH = 1,786 fH. Veel drinkwaterbedrijven vermelden de hardheid ook in mmol/L in hun kwaliteitsrapporten.
Mijn waterkoker kalkt snel aan - is mijn water dan hard?
Ja, snelle kalkvorming in een waterkoker is een duidelijk teken van hard water. Calcium- en magnesiumcarbonaten lossen neer als het water wordt verhit boven 60 graden C. Bij hardheid boven 14 dH ziet u zichtbare kalkafzetting na enkele weken. Boven 21 dH kan een waterkoker al na een paar dagen wit worden van binnen. Regelmatig ontkalken met citroenzuuroplossing (1 eetlepel per 500 mL water) is dan noodzakelijk.
Is hard kraanwater schadelijk voor de gezondheid?
Nee, hard water is niet schadelijk voor de gezondheid. Calcium en magnesium zijn essentiële mineralen die ook via voeding worden ingenomen. De WHO stelt dat er geen maximum norm voor hardheid vanuit gezondheidsoogpunt nodig is. Hard water draagt licht bij aan de dagelijkse inname van calcium en magnesium. Wel kan heel zacht water (onder 5 dH) iets agressiever zijn voor metalen leidingen.
Welke provincie heeft het hardste water in Nederland?
Limburg heeft het hardste kraanwater in Nederland, met waarden van 20 tot 28 dH afhankelijk van de gemeente. Noord-Brabant staat op de tweede plaats met 16 tot 25 dH. Het zachte water bevindt zich in Zeeland (3-6 dH) en Groningen (5-10 dH). Het verschil heeft te maken met de ondergrond: kalksteen en mergel in Limburg lossen calcium en magnesium op in het grondwater.
Helpt een waterontkalker of waterontharder tegen harde hardheid?
Een waterontharder (ionenwisselaar met zout) verwijdert calcium en magnesium volledig door ze te vervangen door natriumionen. Het resultaat is zeer zacht water (0-1 dH). Een waterontkalker (zoals een magneetfilter of TAC-systeem) verandert de kristalstructuur van kalk zodat het minder neerslaat, maar verwijdert de ionen niet. Voor apparaatbescherming zijn beide effectief; voor drinkwaterkwaliteit is de keuze persoonlijk.
Wat doet een osmosefilter met de waterhardheid?
Een omgekeerde osmosefilter verwijdert 95-99% van alle opgeloste ionen, inclusief calcium en magnesium. Het resultaat is vrijwel volledig zacht water (0-2 dH). Dit is ideaal voor drinkwater en koffie- en theebereiding. Het nadeel is dat het water ook de gezonde mineralen verliest; sommige systemen voegen daarna via een remineralisatiefilter calcium en magnesium gecontroleerd terug. RO-water is echter niet geschikt als enige waterontharder voor de gehele huisinstallatie vanwege de lage doorstroom.
Zie ook: waterhardheid per gemeente, waterontharder vergelijken, waterontkalker info en omgekeerde osmose.