Een openbaar watertappunt in een park, op een plein of bij een school zorgt ervoor dat mensen onderweg gratis kraanwater kunnen tappen. Het stimuleert hergebruik van flessen, vermindert plasticafval en draagt bij aan toegankelijk drinkwater. Maar wie plaatst zo'n tappunt eigenlijk, en hoe vraag je er een aan? Hieronder vind je een concreet stappenplan en een overzicht van wie waarvoor verantwoordelijk is. Houd er rekening mee dat procedures per gemeente verschillen; raadpleeg daarom altijd je eigen gemeente voor de exacte stappen.
Hoe vraag je een openbaar watertappunt aan?
De aanvraag voor een tappunt in de openbare ruimte verloopt in de meeste gevallen via de gemeente, vaak in samenwerking met het lokale drinkwaterbedrijf. De gemeente is doorgaans eigenaar van de openbare grond, terwijl het drinkwaterbedrijf de aansluiting op het leidingnet verzorgt. Een werkbaar stappenplan ziet er zo uit:
- Bepaal de aanleiding en draagvlak. Verzamel argumenten: drukte op een plein, een schoolplein zonder watervoorziening, een populaire wandelroute. Steun van bewoners, een buurtvereniging of school vergroot de kans op toewijzing.
- Dien een verzoek met locatievoorstel in. Neem contact op met de afdeling openbare ruimte of beheer van je gemeente. Lever een concreet locatievoorstel aan met adres, een situatieschets en de reden. Sommige gemeenten hebben hiervoor een online formulier of een participatiebudget.
- Laat de locatie toetsen op aansluiting. Het tappunt heeft een koudwateraansluiting nodig. Het drinkwaterbedrijf beoordeelt of er een leiding in de buurt ligt en wat de aanlegkosten zijn. Hoe dichter bij een bestaande hoofdleiding, hoe lager de kosten.
- Regel de afwatering. Het overtollige water moet ergens heen. Er is een afvoer naar het riool of een infiltratievoorziening nodig, zodat er geen plassen of gladheid ontstaan.
- Maak afspraken over beheer en onderhoud. Spreek af wie het tappunt schoonmaakt, controleert op lekkage en zo nodig repareert. Vaak ligt dit bij de gemeente of een aangewezen beheerder.
- Denk aan vorstvrij maken en de winter. In Nederland worden veel buitentappunten in de winter afgesloten en afgetapt om vorstschade te voorkomen. Plan wie het tappunt in het najaar dichtzet en in het voorjaar weer opent.
Na een positieve beoordeling volgt de plaatsing en aansluiting. De doorlooptijd kan flink variëren, van enkele weken tot meerdere maanden, afhankelijk van budget en planning.
Wie is verantwoordelijk voor watertappunten?
Bij een openbaar tappunt zijn meestal meerdere partijen betrokken, elk met een eigen rol:
- De gemeente beheert de openbare ruimte, verleent toestemming voor de locatie en draagt vaak (een deel van) de kosten en het onderhoud. Zij bepaalt of een tappunt past binnen het straatbeeld en de plannen voor het gebied.
- Het drinkwaterbedrijf (bijvoorbeeld het regionale waterbedrijf) verzorgt de aansluiting op het leidingnet en bewaakt de waterkwaliteit tot aan het aansluitpunt. Drinkwaterbedrijven werken vaak mee aan campagnes voor gratis kraanwater.
- Stichtingen en maatschappelijke organisaties die toegang tot kraanwater stimuleren, kunnen helpen met advies, cofinanciering of het leveren van een tappunt. Zij brengen partijen bij elkaar en kennen de praktische valkuilen.
- De beheerder of eigenaar van de locatie (zoals een school, een parkbeheerder of een ondernemersvereniging) is vaak verantwoordelijk voor het dagelijks toezicht en het melden van storingen.
Voor een tappunt op privaat terrein, zoals een schoolplein of bedrijfsterrein, ligt de verantwoordelijkheid bij de eigenaar van dat terrein. Die regelt dan zelf de aansluiting en het onderhoud, eventueel met hulp van een installateur.
Waar moet een goede locatie aan voldoen?
Niet elke plek is geschikt. Bij de beoordeling spelen meestal deze punten een rol:
- Nabijheid van een waterleiding, zodat de aansluitkosten beperkt blijven.
- Mogelijkheid voor afwatering via riool of infiltratie, om wateroverlast te voorkomen.
- Zichtbaarheid en bereikbaarheid, bijvoorbeeld langs looproutes, bij speelplekken of op drukke pleinen, ook voor mensen met een beperking.
- Sociale veiligheid en beheer, zodat het tappunt niet snel vervuilt of beschadigd raakt.
- Vorstbestendigheid, met een ontwerp dat in de winter eenvoudig is af te tappen.
Wat kost een watertappunt en wie betaalt het beheer?
De kosten bestaan uit de aanschaf van het tappunt, de aanleg van de aansluiting en de afwatering, en het jaarlijkse onderhoud. De aanlegkosten lopen sterk uiteen, vooral afhankelijk van de afstand tot de bestaande leiding en het bestratingsherstel. Het beheer omvat reiniging, controle op lekkage, het seizoensgebonden aftappen en eventuele reparaties. Maak hierover vooraf duidelijke afspraken, want onduidelijkheid over onderhoud is een veelvoorkomende reden dat tappunten in verval raken. Vraag je gemeente naar lopende programma's of subsidies; soms is er budget vanuit duurzaamheid, gezondheid of openbare ruimte.
Hoe past dit in de Europese doelstelling rond toegang tot water?
De herziene Europese Drinkwaterrichtlijn vraagt lidstaten om de toegang tot drinkwater te verbeteren, onder meer door drinkwater in de openbare ruimte beschikbaar te maken. Dat geeft gemeenten een extra steun in de rug om watertappunten te plaatsen. Voor inwoners betekent het dat een verzoek aansluit bij beleid dat sowieso aandacht krijgt. Verwijs in je aanvraag gerust naar dit kader om je voorstel kracht bij te zetten, maar laat de exacte invulling over aan je gemeente.
Een eigen drinkwaterfontein voor school of bedrijf
Wil een school, kantoor of sportvereniging zelf een drinkwaterpunt? Dan is een eigen drinkwaterfontein vaak sneller te realiseren dan een tappunt in de openbare ruimte, omdat je geen toestemming voor openbare grond nodig hebt. Je regelt dan zelf de koudwateraansluiting, de afvoer en het onderhoud op eigen terrein. Verdiep je in de drinkwaterfontein soorten om te bepalen welk model past, bijvoorbeeld een vrijstaande zuil, een wandmodel of een variant met flessenvuller. Wie de stap wil zetten kan vervolgens een drinkwaterfontein kopen die aansluit op de eigen situatie.
Wil je naast een tappunt ook extra zekerheid over de smaak en zuiverheid van het water? Overweeg dan een osmosefilter kopen voor gefilterd water bij het vulpunt, zodat gebruikers altijd fris kraanwater krijgen.
Kort samengevat: begin bij je gemeente, lever een goed onderbouwd locatievoorstel met aandacht voor aansluiting, afwatering en beheer, en betrek waar mogelijk het drinkwaterbedrijf en ondersteunende organisaties. Zo vergroot je de kans dat jouw buurt, park of school binnenkort een werkend openbaar watertappunt heeft.