Een stoomstrijkijzer en kalk gaan slecht samen. Wie in een gebied met hard water woont en jarenlang gewoon kraanwater gebruikt, merkt het vanzelf: bruine vlekken op het strijkgoed, sputterende stoom en uiteindelijk een verstopt apparaat. De vraag welk water je het beste in je strijkijzer doet, is daarom belangrijker dan hij lijkt. In dit artikel zetten we de opties op een rij en leggen we uit hoe je kalkaanslag voorkomt zonder je strijkijzer te beschadigen.
Waarom kalk het probleem is
Kraanwater bevat opgeloste mineralen, vooral calcium en magnesium. Hoe meer daarvan in het water zit, hoe harder het water. Bij verhitting in het strijkijzer slaan die mineralen neer als kalk. Die kalk hoopt zich op in het reservoir, de stoomkamer en de kleine stoomgaatjes in de zoolplaat.
Het gevolg is drieledig. De stoomgaatjes raken verstopt, waardoor de stoom ongelijk verdeeld wordt. Losgekomen kalkdeeltjes komen als witte of bruine vlekken op je kleding terecht. En op termijn loopt de prestatie van het apparaat terug tot het de geest geeft. In een zacht-watergebied speelt dit veel minder; in een hard-watergebied is het de belangrijkste oorzaak van een kapot strijkijzer.
Wil je weten hoe hard jouw leidingwater is? Bekijk de actuele cijfers per gemeente in onze waterhardheid-database. Dat bepaalt grotendeels hoe snel kalk zich opbouwt.
De opties: welk water kun je gebruiken?
Kraanwater
In een zacht-watergebied kan kraanwater prima volstaan, zeker als je het reservoir na gebruik leegmaakt. In een hard-watergebied is puur kraanwater juist de snelste route naar verkalking. Veel moderne strijkijzers hebben wel een ingebouwd anti-kalksysteem, maar dat verlengt de levensduur eerder dan dat het kalk volledig tegenhoudt.
Gedemineraliseerd water
Gedemineraliseerd water (demiwater) is water waar vrijwel alle mineralen uit zijn verwijderd. Het bevat dus nauwelijks kalkvormers en is daarmee in theorie ideaal tegen verkalking. Toch is er een belangrijke nuance: sommige fabrikanten raden puur demiwater af, omdat de zoolplaat en de coating bij bepaalde modellen ontworpen zijn op een minimale hoeveelheid mineralen. Daarom adviseren veel merken een mengverhouding, bijvoorbeeld half kraanwater en half gedemineraliseerd water. Lees dit altijd na in de handleiding van jouw specifieke strijkijzer.
Osmosewater
Water uit een omgekeerde-osmosesysteem is eveneens kalkarm: het membraan houdt het overgrote deel van de opgeloste mineralen tegen. Het effect tegen kalk is daarmee vergelijkbaar met gedemineraliseerd water. Heb je thuis al een osmosesysteem voor je drinkwater, dan kun je dat water ook voor je strijkijzer gebruiken, met dezelfde mengnuance als hierboven. Meer over de werking lees je op onze pagina over omgekeerde osmose.
Wat je beter niet gebruikt
Gebruik geen geparfumeerd water, geen water met toevoegingen en geen gefilterd water waarvan je de samenstelling niet kent als de handleiding dat afraadt. Regenwater is af te raden vanwege onbekende verontreinigingen, en gekookt en afgekoeld water lost het mineralenprobleem niet op, want koken verwijdert de opgeloste calcium en magnesium niet.
Mengverhouding: vaak de beste keuze
Voor de meeste huishoudens in een hard-watergebied is een mengsel van kraanwater en kalkarm water de praktische gulden middenweg. Je verlaagt de hoeveelheid kalkvormers flink, zonder het risico dat puur demiwater bij sommige apparaten geeft. Een verhouding van ongeveer 1 op 1 is een veelgenoemd startpunt, maar de handleiding van je strijkijzer is leidend. Heb je heel hard water, dan mag het aandeel kalkarm water hoger.
Onderhoud blijft nodig
Welk water je ook kiest, periodiek ontkalken of de zelfreinigingsfunctie gebruiken blijft verstandig, zeker bij kraanwater. Maak het reservoir na het strijken leeg, zodat er geen water in het apparaat blijft staan. Algemene tips om kalk te lijf te gaan vind je in ons artikel over kalk uit water verwijderen.
Heb je naast je strijkijzer ook last van kalk in je waterkoker, koffiezetapparaat en op kranen, dan kan een structurele oplossing voor je hele huis interessanter zijn dan losse maatregelen. Overweeg je kalkarm water voor meerdere toepassingen, dan loont het om je te verdiepen in een osmosesysteem kopen of een waterontharder, afhankelijk van je situatie.
Veelgestelde vragen
Mag ik gedemineraliseerd water in elk strijkijzer gebruiken?
Niet altijd puur. Sommige fabrikanten adviseren een mengsel van kraanwater en gedemineraliseerd water in plaats van 100 procent demiwater. Raadpleeg de handleiding van je specifieke model voordat je puur demiwater gebruikt.
Voorkomt kalkarm water alle kalkaanslag?
Het vermindert de aanslag sterk, maar volledig kalkvrij is alleen gegarandeerd bij vrijwel mineraalvrij water. Ook dan blijft het verstandig het reservoir leeg te maken en periodiek de zelfreinigingsfunctie te gebruiken.
Is osmosewater hetzelfde als gedemineraliseerd water?
Niet precies, maar voor strijken vergelijkbaar. Beide zijn kalkarm. Osmosewater wordt gemaakt met een membraan en behoudt soms een kleine restfractie mineralen, terwijl gedemineraliseerd water via ionenwisseling vrijwel alle mineralen kwijtraakt. Voor het voorkomen van kalk in je strijkijzer werken ze in de praktijk hetzelfde.
Helpt gekookt kraanwater tegen kalk in mijn strijkijzer?
Nee. Koken doodt eventuele bacterien, maar verwijdert de opgeloste calcium en magnesium niet. Het water blijft even hard. Gebruik kalkarm of gemengd water om verkalking tegen te gaan.