Een omgekeerde-osmosefilter zelf installeren is voor de meeste doe-het-zelvers goed te doen. Het kost doorgaans 2–3 uur en vereist geen speciaal loodgieterswerk — alleen zorgvuldigheid en de juiste gereedschappen. In dit artikel volg je alle acht installatiestappen, van het afsluiten van de watertoevoer tot de eerste doorspoeling.
Wat heb je nodig?
Gereedschap
- Verstelbare tang of waterpomp-tang (2 stuks handig)
- PTFE-tape (teflontape / keldertape)
- Boormachine + boor voor de kraanuitloop (35–38mm voor keramiek/composiet, of koolboor voor roestvrijstalen spoelbak)
- Schroevendraaier (plat en kruiskop)
- Emmer (2–5 liter)
- Handdoek of lapje
- Meetlint
- Markeerstift
Ruimte
Je hebt minimaal een vrij kastdak van 40 × 50 cm nodig onder het aanrecht. Het filterblok (housing + membraan + pre- en postfilter) is doorgaans 35–40 cm breed. De drukwatertank staat of ligt ernaast en heeft een doorsnede van 25–30 cm.
Controleer ook de hoogte: sommige drukwatertanks zijn 40–50 cm hoog en passen niet staand in een lage onderkast. Sommige modellen mogen ook liggend geplaatst worden — check de handleiding.
Aansluitingen
- Koudwaterleiding: aansluiting voor de inlaatslang (saddle valve of T-stuk op de bestaande leiding)
- Afvoerverbinding: uitgang voor het concentraatwater (afvalwater) naar de sifon of afvoerbuis
- Drukwatertank: de opslagtank voor gefilterd water
- Kraangat: het gat in het aanrecht of de spoelbak voor de filterkraan
- Stopcontact: bij systemen met boostpomp — een geaard stopcontact (230V) in de onderkast
Stap 1 — Sluit de watertoevoer af
Draai de hoofdwaterkraan dicht of gebruik de afsluiter onder het aanrecht. Draai daarna een kraan elders in huis open om de resterende druk in de leiding te ontluchten. Leg een emmer en handdoek klaar: bij elke verbinding kan een beetje water vrijkomen.
Controleer of er echt geen druk meer op de leiding staat door een slang tijdelijk los te draaien boven de emmer.
Stap 2 — Bevestig de saddle valve (aanboorkraan)
De saddle valve is een klembeugel die je rondom de koudwaterleiding monteert zonder de leiding te moeten afsnijden.
- Reinig het leidingoppervlak op de montageplek
- Monteer de klembeugel rondom de leiding op de gewenste plek
- Draai de aanboornaalden stapsgewijs in totdat ze de leidingwand perforeren (je voelt weerstandsverlies als de naald door het koper of PVC heen is)
- Sluit de naalden vervolgens iets terug zodat water kan passeren wanneer je de valve opendraait
Let op: Bij PVC-leidingen werkt een saddle valve goed. Bij koper- of roestvrijstalen leidingen is een T-stuk via snijring duurzamer en lekvrij. Als je twijfelt over je leidingmateriaal, schakel dan een installateur in.
Stap 3 — Sluit de inlaatslang aan
Verbind de inlaatslang van het osmosesysteem (doorgaans de blauwe of transparante slang) met de saddle valve of het T-stuk. Gebruik PTFE-tape op alle schroefverbindingen: wikkel de tape twee tot drie keer met de klok mee rondom de schroefdraad.
Draai de verbinding stevig aan maar overdrijf het niet — plastic aansluitingen breken bij te veel kracht.
Stap 4 — Plaats de filterbehuizing (housing) en het membraan
Het filterblok bestaat uit meerdere componenten die je in volgorde monteert:
- Pre-sedimentfilter — verwijdert zand, roest en grotere deeltjes
- Koolstof pre-filter — verwijdert chloor en organische stoffen die het membraan kunnen beschadigen
- Osmosemembraan — het hart van het systeem; verwijdert 95–99% van alle opgeloste stoffen
- Post-koolstoffilter — verbetert de smaak van het gefiltreerde water
Plaatsing membraan: schuif het membraan voorzichtig in de membraanhouder. Forceer nooit; het membraan moet er soepel inlopen. Draai de eindkap stevig vast.
Hang of bevestig het filterblok met de meegeleverde muurbeugels aan de achterwand van de onderkast, op een handige hoogte voor later cartridgevervanging.
Stap 5 — Boor of pas het kraangat aan
De filterkraan heeft een eigen gat nodig in het aanrecht of de spoelbak. In de meeste keukens is al een extra gat aanwezig (voor zeeppomp of handsproeier). Zo niet, dan moet je boren.
Boren in composiet of hout:
- Gebruik een 35–38mm gatenzaag
- Bescherm het aanrechtoppervlak rondom met afplaktape
- Boor langzaam met weinig druk
Boren in graniet of steen:
- Gebruik een diamantboor en werk met water als koeling
- Overweeg dit door een professional te laten doen — graniet kan scheuren
Boren in roestvrijstaal (spoelbak):
- Gebruik een kobaltstalen of HSS-boor met pilootpunt
- Koel met snijolie
Monteer vervolgens de kraanuitloop van boven door het gat en bevestig van onderen met de borgmoer.
Stap 6 — Sluit de aftapslang aan op de sifon
Het osmoseproces produceert naast zuiver water ook concentraatwater (water met een hogere mineralenconcentratie) dat via een aparte slang naar de afvoer gaat. Dit is geen giftig afval — het is gewoon mineraalrijker kraanwater.
Monteer de meegeleverde drain saddle (sifon-klem) op de afvoerbuis of sifon onder de gootsteen:
- Boor een klein gat (6mm) in de afvoerbuis op de gewenste plek
- Monteer de sifon-klem rondom het gat
- Verbind de aftapslang van het osmosesysteem met de sifon-klem
Zorg dat de aftapslang omhoog loopt voordat hij in de sifon gaat (een luslus van minimaal 20 cm hoogte). Dit voorkomt terugzuiging van afvalwater in het systeem.
Stap 7 — Sluit de drukwatertank aan
De drukwatertank slaat gefilterd water op onder lichte druk (doorgaans 0,5–1,5 bar). Verbind de opslagtankslang met het filterblok en de uitlaat naar de filterkraan.
Controleer de voordruk van de tank: dit staat vermeld op de sticker op de tank. Bij een nieuwe tank is de voordruk doorgaans correct ingesteld (0,5 bar). Als de tank leeg is en de druk te hoog, loopt de tank niet vol. Je kunt de druk aanpassen via de auto-ventielknop op de tank met een gewone fietspomp.
Stap 8 — Test het systeem en eerste doorspoeling
- Open de watertoevoer (hoofdkraan of afsluiter)
- Controleer direct alle verbindingen op lekkage — loop alle aansluitingen langs terwijl het water stroomt
- Open de filterkraan om het systeem te ontluchten en laat 2–3 liter wegstromen
- Sluit de filterkraan en laat de tank vollopen (duurt 30–60 minuten bij gemiddelde waterdruk)
- Laat daarna nog eens de volledige tank leegstromen via de filterkraan — dit is de eerste doorspoeling
Na de eerste doorspoeling is het water klaar voor gebruik. Sommige fabrikanten adviseren een tweede tankdoorspoeling voor gebruik.
Vergelijk deze stappen ook met de installatie van een kokendwaterkraan als je een gecombineerd systeem installeert.
Veelgemaakte fouten bij installatie
1. Membraan verkeerd om plaatsen Het membraan heeft een in- en uitkant. Verkeerd plaatsen leidt tot geen of slechte filtratie. Controleer de markering op het membraan of de handleiding.
2. Saddle valve niet goed vastgedraaid Een loszittende saddle valve lekt meteen bij druk. Draai de beugel stevig vast en controleer na 24 uur nogmaals.
3. Aftapslang te laag gemonteerd Als de aftapslang direct omlaag loopt naar de sifon zonder lusvorming, treedt terugzuiging op en loopt afvalwater terug in het systeem. Zorg altijd voor een omhooglopende luslus.
4. Te weinig PTFE-tape Twee windingen zijn het minimum; drie windingen zijn beter. Te weinig tape leidt tot microlekkage die pas na weken zichtbaar wordt.
5. Tank niet op juiste druk Controleer altijd de voordruk van de tank voordat je het systeem vult. Een te hoge druk voorkomt dat de tank volloogt.
Wanneer schakel je een installateur in?
Overweeg professionele hulp als:
- Je aanrecht van graniet of kwarts is (boren is risicovol)
- Je leidingmateriaal niet duidelijk is (verzinkt staal vereist speciale aanpak)
- De waterdruk buiten de 2–6 bar norm valt
- Er geen T-stuk of afsluiter aanwezig is onder het aanrecht
- Je geen vertrouwen hebt in wateraansluitingen maken
Bekijk de waterfilter installatie kosten voor een gedetailleerd overzicht van wat een installateur rekent in jouw regio.
Kosten: zelf vs installateur
| Scenario | Kosten | |---|---| | Zelf installeren (gereedschap aanwezig) | €0 extra | | Gereedschap aankopen (eenmalig) | €30–60 | | Loodgieter / installateur | €100–250 | | Installateur met kraangat boren in graniet | €150–350 |
Voor de meeste mensen is zelf installeren de moeite waard als je enige doe-het-zelf ervaring hebt. Bij twijfel is een installateur altijd een veilige keuze.
Eerste doorspoeling na installatie
Na installatie moet je het systeem minimaal één keer volledig doorspoelen. Dit heeft twee redenen:
- Productieresten: membranen en filtercartridges bevatten conserveringsmiddelen en fijn stof van productie
- Lucht uit het systeem verwijderen: lucht in de leidingen geeft foute drukmetingen en kan pompbeschadiging geven bij systemen met boostpomp
Na de eerste doorspoeling kun je eventueel met een TDS-meter (geleidbaarheidsmeter) de waterkwaliteit meten. Een goed functionerend systeem geeft een TDS-waarde van 0–50 ppm bij ingangswater van 200–400 ppm.
Klaar voor je eigen osmosefilter? Bekijk het volledige assortiment op omgekeerde osmose voor thuis of koop direct via osmose filter kopen.
Veelgestelde vragen
Heb ik een vergunning nodig voor het installeren van een osmosefilter? Nee. Een osmosefilter is een huishoudelijk apparaat dat op de koudwaterleiding aansluit. Geen vergunning vereist. Bij gebruik in een huurwoning is het verstandig de verhuurder te informeren, maar toestemming is doorgaans geen vereiste voor een niet-invasieve installatie.
Kan ik een osmosefilter ook installeren zonder kraangat te boren? Ja. Als er al een extra gat in je aanrecht of spoelbak aanwezig is (voor zeeppomp of sproeikop), gebruik je dat. Alternatief: sommige osmosesystemen worden geleverd met een adapter voor de bestaande mengkraan, waarbij je geen extra gat nodig hebt. Dit is minder elegante oplossing maar werkt.
Hoe weet ik of de installatie geslaagd is? Na de eerste doorspoeling: geen lekkage zichtbaar, de filterkraan levert helder water, de tank loopt vol (hoorbaar wanneer de watertoevoer stopt). Meet optioneel de TDS-waarde om de filterefficiëntie te bevestigen.
Hoe vaak moet ik de filters vervangen na installatie? Pre-sedimentfilter en koolstof pre-filter: elke 6–12 maanden. Post-koolstoffilter: elke 12 maanden. Osmosemembraan: elke 2–5 jaar. Volg de adviezen van de fabrikant op basis van jouw watergebruik en waterkwaliteit.
Lees ook: Waterfilter installatie kosten en Osmose filter kopen