Microfiltratie is een membraanfiltratietechniek met een relatief grote poriegrootte, doorgaans tussen ongeveer 0,1 en 10 micrometer. Daarmee is het de grofste van de vier klassieke membraantechnieken (microfiltratie, ultrafiltratie, nanofiltratie en omgekeerde osmose). Het scheidt vooral op deeltjesgrootte: alles groter dan de porien wordt tegengehouden, kleinere en opgeloste stoffen gaan mee. In dit artikel lees je wat microfiltratie wel en niet doet en waar het in past.
Wat houdt microfiltratie tegen?
Microfiltratie vangt voornamelijk grotere, niet-opgeloste deeltjes af:
- zwevende stoffen, slib en troebelheid;
- veel bacterien (die vaak groter zijn dan 0,5 micrometer);
- algen en grotere micro-organismen;
- roest- en zanddeeltjes.
Wat microfiltratie NIET tegenhoudt: opgeloste zouten en mineralen, kalk, de meeste virussen (die kleiner zijn dan de porien), en opgeloste stoffen zoals nitraat, PFAS of medicijnresten. Daarvoor zijn fijnere technieken nodig.
Microfiltratie versus andere membranen
De membraantechnieken vormen een reeks van grof naar fijn:
- Microfiltratie (circa 0,1-10 micrometer): deeltjes, troebelheid, veel bacterien.
- Ultrafiltratie (circa 0,01-0,1 micrometer): ook virussen en microplastics, mineralen blijven.
- Nanofiltratie (circa 0,001-0,01 micrometer): ook hardheid en een deel van de opgeloste stoffen.
- Omgekeerde osmose (circa 0,0001 micrometer): vrijwel alle opgeloste stoffen, inclusief lood, nitraat en PFAS.
Hoe fijner het membraan, hoe meer het verwijdert, maar ook hoe meer druk en onderhoud nodig zijn. Microfiltratie is energiezuinig en snel, maar beperkt in wat het zuivert.
Waar wordt microfiltratie gebruikt?
Microfiltratie zie je zelden als enige stap voor drinkwater thuis, omdat het opgeloste verontreinigingen doorlaat. Het wordt vooral gebruikt als:
- Voorfilter dat grof vuil tegenhoudt en zo fijnere filters (ultrafiltratie of een osmosemembraan) beschermt tegen verstopping;
- stap in de levensmiddelen- en drankenindustrie (bijvoorbeeld het helder maken van vloeistoffen);
- stap in de waterzuivering voorafgaand aan verdere behandeling.
Wie thuis breder wil zuiveren, kiest doorgaans een systeem met ultrafiltratie of omgekeerde osmose. Bekijk daarvoor de mogelijkheden om een osmosesysteem te kopen of vergelijk eerst de filtertechnieken.
Voordelen en grenzen
Voordelen: lage werkdruk, hoge doorstroming, weinig energie en geen verlies van mineralen. Voor het wegnemen van troebelheid en grotere deeltjes is het zeer effectief.
Grenzen: het biedt geen bescherming tegen opgeloste stoffen, de meeste virussen of kalk. Voor gezondheidsrelevante verontreinigingen zoals lood, nitraat of PFAS is microfiltratie ongeschikt; daarvoor is omgekeerde osmose nodig.
Onderhoud en levensduur
Net als andere membranen raakt een microfiltratiemembraan na verloop van tijd verstopt met de deeltjes die het tegenhoudt. Daardoor neemt de doorstroming af en stijgt de drukval over het filter. Onderhoud bestaat doorgaans uit terugspoelen (backflush), waarbij water in omgekeerde richting het opgevangen vuil losmaakt, en periodiek vervangen volgens het advies van de fabrikant. Omdat microfiltratie de grovere deeltjes opvangt, beschermt het de fijnere, duurdere membranen erachter en verlengt het hun levensduur. Goed onderhoud van het voorfilter is daarom belangrijk voor de prestaties van het hele systeem.
Hoe past microfiltratie in een filteropstelling?
In een meertraps waterfiltersysteem staat microfiltratie (of een vergelijkbaar sedimentfilter) vooraan. De volgorde is meestal: eerst grof vuil eruit met micro- of sedimentfiltratie, dan smaak en chloor weg met actief kool, en ten slotte de fijne zuivering met ultrafiltratie of een osmosemembraan. Door grof vuil vroeg af te vangen, blijven de latere stappen langer schoon en effectief. Voor wie wil begrijpen welke stap welke verontreiniging aanpakt, geeft het overzicht van filtertechnieken houvast, en laat de vergelijking zien wanneer een volledige osmose-aanpak zinvol is.
Microfiltratie en troebel water
Een typische thuissituatie waarin microfiltratie nuttig is, is troebel of deeltjesrijk water, bijvoorbeeld uit een eigen bron of put. Het maakt het water helder en beschermt apparaten, maar het verandert niets aan opgeloste stoffen of de hardheid. Wie naast helderheid ook gezondheidsrelevante stoffen wil verwijderen, combineert microfiltratie met fijnere technieken.
FAQ over microfiltratie
Verwijdert microfiltratie bacterien? Veel bacterien wel, omdat die vaak groter zijn dan de porien. Virussen zijn kleiner en glippen er doorheen; daarvoor is ultrafiltratie of fijner nodig.
Verwijdert microfiltratie kalk? Nee. Kalk bestaat uit opgeloste mineralen die kleiner zijn dan de porien. Voor kalk gebruik je ionenwisseling of omgekeerde osmose.
Is microfiltratie hetzelfde als een sedimentfilter? Ze lijken op elkaar: beide vangen deeltjes af. Een sedimentfilter werkt vaak op vergelijkbare of grovere schaal en wordt veel als voorfilter gebruikt.
Kan microfiltratie PFAS verwijderen? Nee. PFAS is opgelost en veel kleiner dan de porien. Voor PFAS is omgekeerde osmose of een geschikt actief-koolsysteem nodig.
Lees ook: Filtertechnieken vergeleken en Ultrafiltratie