Nederlands leidingwater behoort tot de schoonste ter wereld, maar "schoon" betekent niet "overal hetzelfde". De samenstelling van kraanwater verschilt aanzienlijk per regio, afhankelijk van de waterbron (grondwater, rivierwater of duinwater), de zuiveringsmethode en de lokale geologie. In dit artikel leggen we uit welke stoffen er in leidingwater zitten, wat de gemiddelde waarden zijn en hoe de acht grootste waterbedrijven van Nederland zich tot elkaar verhouden.
Wat zit er in Nederlands leidingwater?
Kraanwater is geen puur H₂O. Het bevat van nature — en na behandeling — een reeks opgeloste mineralen, ionen en spoorelementen. Hier zijn de belangrijkste parameters:
Calcium (Ca²⁺)
Calcium is het belangrijkste "hardheidsion" in leidingwater. Het komt uit kalkhoudende bodem en rotsen. Calcium is een essentieel mineraal voor botten en tanden. In hoge concentraties veroorzaakt het kalkafzetting in apparaten, waterkokers en leidingen.
Gemiddelde waarden in Nederland: 20–130 mg/L, afhankelijk van regio. WHO-advies: Geen bovengrens voor gezondheid. Optimale range voor smaak: 40–80 mg/L.
Magnesium (Mg²⁺)
Magnesium draagt bij aan de totale waterhardheid maar is minder dominant dan calcium. Het is ook een essentieel mineraal voor het menselijk lichaam.
Gemiddelde waarden in Nederland: 2–25 mg/L. Norm: Geen wettelijke maximumwaarde. WHO-richtlijn: < 50 mg/L.
Natrium (Na⁺)
Natrium komt van nature voor in grond- en oppervlaktewater. In kustgebieden kan het hoger zijn door zoutwaterinfiltratie. Waterontharders die werken via ionenwisseling verhogen het natriumgehalte van water significant.
Gemiddelde waarden: 15–80 mg/L, met uitschieters richting 100–150 mg/L in kustgemeenten. Drinkwaternorm Nederland: Maximaal 150 mg/L. Aanbeveling voor baby's: < 20 mg/L (voor zuigelingenvoeding).
Kalium (K⁺)
Kalium is in normale concentraties geen probleem voor gezonde volwassenen. Bij mensen met nierproblemen kan een hoog kaliumgehalte relevant zijn.
Gemiddelde waarden: 2–15 mg/L. Drinkwaternorm: Geen specifiek maximum in Nederland.
Bicarbonaat (HCO₃⁻)
Bicarbonaat (waterstofcarbonaat) is verantwoordelijk voor de buffering van water — het stabiliseert de pH. Hoge bicarbonaatwaarden correleren met harder water.
Gemiddelde waarden: 50–300 mg/L. Belang: Hoge bicarbonaatconcentraties dragen bij aan kalkvorming (samen met calcium).
Sulfaat (SO₄²⁻)
Sulfaat geeft bij hoge concentraties een bittere smaak aan water. Het is van nature aanwezig in sommige grondwaterlagen.
Gemiddelde waarden: 10–150 mg/L. Drinkwaternorm: Maximaal 250 mg/L.
Chloride (Cl⁻)
Chloride is het anion van zout. Hogere waarden in kustgebieden en polders. In hoge concentraties geeft het een ziltige smaak.
Gemiddelde waarden: 15–100 mg/L. Drinkwaternorm: Maximaal 150 mg/L.
Nitraat (NO₃⁻)
Nitraat is afkomstig van landbouwbemesting en sijpelt in de bodem naar het grondwater. Het is een aandachtspunt in agrarische gebieden. Voor zuigelingen geldt een striktere grens.
Drinkwaternorm: Maximaal 50 mg/L. Grens voor zuigelingenvoeding: 10 mg/L (WHO-aanbeveling). Gemiddelde waarden: 1–35 mg/L in Nederland, met hogere waarden in Brabant, Limburg en Gelderland.
Lees meer in ons artikel over nitraat in drinkwater.
pH
De pH van leidingwater bepaalt de zuurgraad. Water met een lage pH (zuur) is agressief voor leidingen en kan lood uit oude loodleidingen oplossen. Water met een hoge pH (basisch) heeft een vlakke smaak.
Drinkwaternorm Nederland: 7,0–9,5. Typische waarden: 7,5–8,5.
TDS (Total Dissolved Solids)
TDS is de som van alle opgeloste stoffen in mg/L (of ppm). Het is een nuttige maat voor de totale mineralenbelasting van water. Een TDS-meter meet de elektrische geleidbaarheid als proxy voor TDS.
Gemiddelde waarden in Nederland: 150–500 mg/L. Correlatie met hardheid: In normaal leidingwater geldt ruwweg 1 °dH ≈ 10 mg/L TDS.
Meer over TDS lees je in ons artikel over TDS in water.
Vergelijkingstabel: 8 grote Nederlandse waterbedrijven
De cijfers hieronder zijn gebaseerd op de gepubliceerde jaarrapportages van de waterbedrijven (2024–2025). Waarden zijn gemiddelden over het leveringsgebied; lokale variatie binnen een gebied is mogelijk.
| Waterbedrijf | Regio | Ca (mg/L) | Mg (mg/L) | Na (mg/L) | HCO₃ (mg/L) | NO₃ (mg/L) | pH | TDS (mg/L) | Hardheid (°dH) | |---|---|---|---|---|---|---|---|---|---| | Waternet | Amsterdam e.o. | 35 | 5 | 20 | 100 | 4 | 8,1 | 175 | 6,5 | | Dunea | Den Haag, Zuid-Holland | 65 | 8 | 35 | 190 | 8 | 7,8 | 280 | 11,0 | | Evides | Rotterdam, Zeeland | 80 | 10 | 45 | 210 | 10 | 7,7 | 340 | 13,5 | | PWN | Noord-Holland | 42 | 6 | 25 | 120 | 3 | 7,9 | 195 | 7,5 | | Vitens | Utrecht, Overijssel, Friesland | 75 | 12 | 20 | 200 | 12 | 7,6 | 310 | 12,5 | | Brabant Water | Noord-Brabant | 95 | 15 | 18 | 260 | 20 | 7,5 | 390 | 16,0 | | WML | Limburg | 100 | 18 | 22 | 280 | 22 | 7,5 | 420 | 17,0 | | Groningen WMD | Groningen, Drenthe | 45 | 8 | 15 | 130 | 5 | 7,8 | 200 | 8,0 |
Toelichting: Alle waarden zijn representatieve gemiddelden. Waterbedrijven leveren over meerdere productielocaties die elk een iets andere samenstelling kunnen hebben. Raadpleeg de jaarrapportage van jouw waterbedrijf of vraag het waterrapport op voor jouw specifieke adres.
Hardste en zachtste gebieden van Nederland
Uit de tabel blijkt duidelijk: Limburg en Noord-Brabant hebben het hardste leidingwater in Nederland, met een hardheid van 16–17 °dH en een TDS van 390–420 mg/L. Amsterdam (Waternet) heeft het zachtste water, met slechts 6,5 °dH en een TDS van 175 mg/L.
Gevolgen van hard water:
- Meer kalkaanslag in waterkokers, koffiemachines en vaatwassers
- Hogere verbruikskosten van zeep, shampoo en wasmiddel
- Snellere slijtage van warmwaterapparaten
- Minder aangename smaak (te mineraalrijk)
Gevolgen van zacht water:
- Minder kalkaanslag
- Water is agressiever voor koperen leidingen (kan zink en koper oplossen bij lage pH)
- Lagere buffercapaciteit (pH minder stabiel)
Hoe water verschilt per bron
De samenstelling van leidingwater hangt sterk af van de gebruikte waterbron:
Grondwater (Vitens, Brabant Water, WML)
Grondwater filtert door de bodem en neemt daarbij mineralen op. In kalkrijke gebieden (Brabant, Limburg) resulteert dit in hard, bicarbonaatrijk water. Het is van nature bacteriologisch schoon maar kan nitraat bevatten uit landbouwgebieden. TDS is doorgaans hoog (300–500 mg/L).
Duinwater (Dunea, PWN, Waternet)
Rivierwater of polderwater wordt in de duinen geïnfiltreerd, gefilterd en opgepompt. De duinen fungeren als een gigantisch zandfilter. Het resulterende water is zachter en heeft een lagere TDS dan hard grondwater. Waternet Amsterdam haalt het zachtste water uit dit systeem.
Rivierwater (Evides, deels Dunea)
Rivierwater (Maas, Rijn) wordt uitgebreid gezuiverd via membraanfiltratie, ozonisatie en actief koolfiltratie. De samenstelling varieert met het seizoen. TDS en hardheid zijn gemiddeld tot hoog.
Wat betekent dit voor jouw waterfilter?
De samenstelling van het water bepaalt mede welk type filter het meest nuttig is:
Soft water zones (Amsterdam, Noord-Holland, Groningen):
- Waterhardheid is al relatief laag — een waterontharder is minder noodzakelijk
- Een osmosefilter of filterkan is nuttig als je nitraat, chloor of smaak wilt verbeteren
- Kalkaanslag is een beperkt probleem
Hard water zones (Brabant, Limburg, Zeeland):
- Waterhardheid boven 15 °dH — kalkaanslag is een serieus probleem voor apparaten
- Een osmosefilter verwijdert kalk en verbetert de drinkwatersmaak aanzienlijk
- In Brabant en Limburg ook verhoogd nitraatgehalte: extra reden voor een RO-filter
Nitraat-aandachtsgebieden (agrarisch Brabant, Limburg, Gelderland):
- Nitraatgehalte kan richting 20–30 mg/L liggen in sommige deelgebieden
- Voor gezinnen met baby's is een osmosefilter sterk aanbevolen
- Koken vernietigt nitraat niet — alleen RO-filtratie of ionenwisseling helpt
Bekijk het aanbod van osmosefilters als je wilt weten welk systeem past bij de watersamenstelling in jouw regio.
Hoe je de samenstelling van jouw leidingwater opvraagt
Je hoeft niet op gemiddelden te vertrouwen. Alle Nederlandse waterbedrijven publiceren jaarrapportages en hebben tools om het waterrapport voor jouw specifieke postcode op te vragen:
- Waternet: waternet.nl → "Mijn drinkwater"
- Dunea: dunea.nl → "Waterkwaliteit"
- Evides: evides.nl → "Drinkwaterkwaliteit"
- Vitens: vitens.nl → "Waterkwaliteit"
- Brabant Water: brabantwater.nl → "Waterkwaliteit"
- WML: wml.nl → "Waterkwaliteit"
- PWN: pwn.nl → "Waterkwaliteit"
- WMD (Groningen): wmdrenten.nl → "Waterkwaliteit"
Op deze pagina's vind je doorgaans alle parameters per productielocatie, inclusief hardheid, TDS, nitraat, pH en microbiologische parameters.
Wat verwijdert een osmosefilter uit jouw leidingwater?
Een omgekeerde osmose filter verwijdert vrijwel alle opgeloste stoffen uit leidingwater:
| Parameter | Verwijdering door RO | |---|---| | Calcium (kalk) | 90–98% | | Magnesium | 90–98% | | Natrium | 90–95% | | Nitraat | 85–95% | | Sulfaat | 95–99% | | Chloride | 90–96% | | Fluoride | 85–95% | | Lood | 95–99% | | Pesticiden | 95–99% | | Medicijnresten | 90–99% | | TDS (totaal) | 90–99% |
Na een goede osmosefilter daalt de TDS van gemiddeld 300–400 mg/L naar 5–30 mg/L. Een optionele remineralisatiepatroon voegt vervolgens een gebalanceerde hoeveelheid calcium, magnesium en bicarbonaat terug toe, zodat het water een aangenaam TDS van 80–150 mg/L heeft.
Veelgestelde vragen
Is Nederlands leidingwater veilig om te drinken? Ja, in vrijwel alle gevallen. Nederlands leidingwater voldoet aan de strenge Europese Drinkwaterrichtlijn. Specifieke aandachtspunten zijn verhoogd nitraat in agrarische regio's en mogelijk lood in woningen van voor 1960.
Waarom heeft mijn water in Den Haag een andere smaak dan in Amsterdam? Den Haag (Dunea) gebruikt duinfiltrate van Rijnwater. Amsterdam (Waternet) filtert via duinen maar heeft een andere bronsamenstelling. Het verschil in calcium (65 vs. 35 mg/L) en hardheid (11 vs. 6,5 °dH) verklaart een groot deel van het smaaksverschil.
Hoe meet ik zelf de TDS van mijn kraanwater? Met een TDS-meter (€10–25 online) houd je de sensor 10 seconden in stromend koud water en lees je de waarde af in ppm (= mg/L). Een TDS-meter geeft een snelle indicatie van de totale mineralenbelasting maar meet niet welke stoffen aanwezig zijn.
Kan hard water schadelijk zijn voor mijn gezondheid? Nee, hard water vormt geen gezondheidsrisico voor gezonde volwassenen. Calcium en magnesium in water dragen zelfs bij aan de dagelijkse mineraleninname. Wel geeft hard water meer kalkaanslag en een minder aangename smaak.
Lees ook: Waterhardheid in Nederland per gemeente en TDS in water: wat betekent het en hoe meet je het?