Kefir is een gefermenteerde drank op basis van levende kefirkorrels: een symbiotische cultuur van bacterien en gisten. Er bestaat melkkefir (op melk) en waterkefir (op suikerwater). Bij waterkefir, en bij het spoelen van korrels, gebruik je water uit de kraan, en dat water beinvloedt hoe gezond je cultuur blijft. In dit artikel lees je hoe je je kraanwater het beste voorbereidt.
Waarom water belangrijk is voor kefir
Kefirkorrels bestaan uit levende micro-organismen. Alles wat die organismen hindert, vertraagt de fermentatie of verzwakt de korrels. Twee eigenschappen van kraanwater zijn relevant.
Chloor en chlooramine Drinkwaterbedrijven houden water veilig, soms met een lichte hoeveelheid chloor. Chloor is bedoeld om micro-organismen te doden, en precies dat kan ook je kefirkorrels remmen of in het ergste geval beschadigen. Chlooramine is een stabielere variant die minder makkelijk vanzelf vervliegt.
Mineralen Vooral waterkefir gedijt goed bij wat mineralen: de korrels gebruiken calcium en andere sporenelementen. Volledig mineraalvrij water (puur osmose- of gedestilleerd water) mist die voeding, waardoor de korrels op den duur slap kunnen worden. Een beetje hardheid is hier dus eerder gunstig. Wil je weten hoe hard jouw water is, kijk dan op de pagina over waterhardheid per gemeente.
Hoe bereid je kraanwater voor op kefir?
Het goede nieuws: Nederlands kraanwater is prima geschikt, mits je het chloor aanpakt. Er zijn meerdere manieren:
- Laten staan. Vul een open kan en laat hem 12 tot 24 uur op het aanrecht staan. Vrij chloor vervliegt grotendeels. Tegen chlooramine helpt dit minder goed.
- Koken en afkoelen. Door het water te laten doorkoken en daarna volledig af te koelen, verdwijnt een groot deel van het chloor.
- Filteren. Een koolstoffilter of filterkan verwijdert chloor en ook chlooramine grotendeels. Dit is de meest betrouwbare en snelle methode.
En osmosewater?
Puur osmosewater is voor waterkefir eigenlijk te kaal: het mist de mineralen waar de korrels op draaien. Wie een omgekeerde osmose systeem heeft, kan dit oplossen door osmosewater te mengen met een scheutje kraanwater, of door een snufje mineralen (bijvoorbeeld een stukje gedroogde vijg of een mespunt ongeraffineerde suiker met mineralen) toe te voegen. Zo combineer je chloorvrij water met voldoende voeding voor de cultuur.
Voor melkkefir speelt dit minder: daar leveren de melk en lactose de voeding. Het belangrijkste blijft dat je geen chloorhoudend water gebruikt om de korrels te spoelen.
Waterkefir versus melkkefir: het verschil voor je water
Bij waterkefir is het water de hoofdmoot: suikerwater met de korrels en vaak wat gedroogd fruit of citroen. Hier telt elke eigenschap van het water mee, van chloor tot mineraalgehalte. Bij melkkefir zit de cultuur in de melk en raakt het water hooguit de korrels bij het spoelen. Wie waterkefir maakt, doet er dus goed aan bewust water te kiezen; wie melkkefir maakt, hoeft alleen op te letten bij het spoelen. In beide gevallen geldt dezelfde gulden regel: vermijd vers, sterk gechloreerd water direct op de levende korrels.
Praktische tips voor gezonde kefir
- Werk hygienisch. Schone handen, potten en doeken voorkomen ongewenste schimmels.
- Spoel korrels niet met chloorhoudend water. Gebruik gefilterd of afgekoeld gekookt water, of spoel zo min mogelijk.
- Vermijd langdurig metaalcontact. Gebruik bij voorkeur glas, kunststof of hout; sommige reactieve metalen kunnen de cultuur storen.
- Houd de temperatuur stabiel (rond 20 tot 26 graden) voor een gelijkmatige fermentatie.
- Proef regelmatig. De fermentatieduur hangt af van temperatuur en smaakvoorkeur.
Twijfel je over je water, gebruik dan gefilterd water; dat neemt de meeste onzekerheid weg. Wil je een vaste bron van zuiver water voor al je dranken, kijk dan naar de mogelijkheden om omgekeerde osmose te kopen en meng dat met wat kraanwater voor je waterkefir. Voor een vergelijkbaar fermentatieproces lees je ook kombucha maken met kraanwater.
FAQ over kefir met kraanwater
Kan ik gewoon kraanwater gebruiken voor kefir? Ja, mits je het chloor aanpakt. Door het water te laten staan, te koken of te filteren maak je het geschikt voor de korrels.
Doodt chloor mijn kefirkorrels? Chloor kan de korrels remmen en bij hoge concentraties beschadigen. De lage hoeveelheden in Nederlands kraanwater zijn meestal te beheersen door filteren of het water vooraf te laten staan.
Is osmosewater goed voor waterkefir? Puur osmosewater is te mineraalarm; de korrels werken dan trager. Meng het met wat kraanwater of voeg mineralen toe.
Moet ik melkkefir-korrels ook met gefilterd water spoelen? Spoel je korrels uberhaupt, gebruik dan chloorvrij water. Vaak is spoelen niet eens nodig; bij melkkefir leveren melk en lactose de voeding.
Lees ook: Kombucha maken met kraanwater en Welk water voor je zuurdesem-starter?