Gedeioniseerd water, ook wel demiwater (gedemineraliseerd water) genoemd, is water waaruit vrijwel alle opgeloste ionen zijn verwijderd. Ionen zijn geladen deeltjes van mineralen en zouten, zoals calcium, magnesium, natrium, chloride en sulfaat. Wat overblijft is water met een zeer lage geleidbaarheid en een zeer lage TDS-waarde. In dit artikel lees je hoe het wordt gemaakt, hoe het verschilt van gedestilleerd en osmosewater, en waarvoor je het gebruikt.
Hoe wordt gedeioniseerd water gemaakt?
Gedeioniseerd water ontstaat via ionenwisseling. Het water stroomt door harskorrels die de ionen uit het water binden en vervangen:
- Kationenwisselaar: vervangt positief geladen ionen (zoals calcium en natrium) door waterstofionen.
- Anionenwisselaar: vervangt negatief geladen ionen (zoals chloride en sulfaat) door hydroxide-ionen.
De waterstof- en hydroxide-ionen vormen samen weer water. Het resultaat is water dat vrijwel geen opgeloste zouten meer bevat. Hoe vollediger het hars werkt, hoe lager de geleidbaarheid.
Gedeioniseerd, gedestilleerd of osmosewater?
Deze drie soorten "zuiver water" lijken op elkaar, maar worden anders gemaakt en verschillen in wat ze achterlaten:
- Gedeioniseerd water verwijdert opgeloste ionen via hars. Het verwijdert geen organische verbindingen, bacterien of deeltjes die geen lading hebben.
- Gedestilleerd water wordt gemaakt door water te verdampen en de damp weer op te vangen. Daarmee blijven niet-vluchtige stoffen en de meeste micro-organismen achter; lees meer over gedestilleerd water.
- Osmosewater wordt door een membraan geperst (zie omgekeerde osmose) en verwijdert zowel ionen als veel organische stoffen, microplastics en micro-organismen in een keer.
Kort gezegd: gedeioniseerd water is heel zuiver wat betreft mineralen, maar zegt niets over hygiene of organische verontreiniging. Osmose verwijdert een bredere reeks stoffen tegelijk.
Waarvoor gebruik je gedeioniseerd water?
Gedeioniseerd water is een technisch product, geen drinkwater. Typische toepassingen:
- Strijkijzers en stoomreinigers: geen kalkaanslag, omdat de mineralen ontbreken.
- Auto-accu's en koelsystemen: mineraalvrij water voorkomt afzettingen en corrosie.
- Laboratoria en industrie: als oplosmiddel of spoelwater waar mineralen storen.
- Aquariumhobby en planten: soms als basis om daarna gericht mineralen toe te voegen.
Kun je gedeioniseerd water drinken?
Gedeioniseerd water is niet bedoeld als drinkwater. Het kan nog organische stoffen of micro-organismen bevatten als de bron niet schoon was, omdat ionenwisseling die niet verwijdert. Bovendien mist het de mineralen die normaal in drinkwater zitten. Wil je thuis mineraalarm water voor consumptie, dan is een omgekeerde osmose systeem geschikter, eventueel met remineralisatie voor de smaak. Voor de aanschaf daarvan kun je kijken bij het kopen van een osmosesysteem.
Net als bij elk zeer mineraalarm water geldt: het is geen vervanging voor evenwichtige voeding, en voor gezondheidsvragen is je huisarts leidend.
Hoe herken je de zuiverheid?
De zuiverheid van gedeioniseerd water wordt gemeten met de elektrische geleidbaarheid of de weerstand van het water. Mineralen geleiden elektriciteit; hoe minder ionen, hoe lager de geleidbaarheid. Volledig gedeioniseerd water heeft een zeer lage geleidbaarheid en een TDS dichtbij nul. In de praktijk gebruiken laboratoria geleidbaarheidsmeters om te controleren of het hars nog goed werkt. Voor thuisgebruik (zoals in een strijkijzer) is die precisie niet nodig; daar volstaat het dat het water mineraalarm genoeg is om geen kalkaanslag achter te laten.
Een belangrijk aandachtspunt: zeer zuiver water is licht agressief naar bepaalde materialen, omdat het "graag" stoffen oplost. In industriele toepassingen wordt daarom rekening gehouden met de materiaalkeuze van leidingen en opslag. Voor de huishoudelijke toepassingen waarvoor je demiwater koopt, speelt dit nauwelijks een rol.
Verzadigt het hars en wat dan?
Na verloop van tijd raken de harskorrels verzadigd: alle bindplaatsen zijn bezet en het water wordt niet langer ontdaan van ionen. Dan moet het hars worden geregenereerd (met een zuur en een loog) of vervangen. In huishoudelijke ontharders gebeurt iets vergelijkbaars, maar daar wordt alleen de hardheid uitgewisseld voor natrium en blijft het water dus niet volledig mineraalvrij.
FAQ over gedeioniseerd water
Is gedeioniseerd water hetzelfde als demiwater? Ja. Demiwater (gedemineraliseerd water) en gedeioniseerd water zijn praktisch synoniemen: water waaruit de opgeloste ionen zijn verwijderd.
Is gedeioniseerd water beter dan gedestilleerd water? Het hangt af van het doel. Ionenwisseling verwijdert ionen efficient, maar geen organische stoffen of bacterien; destillatie verwijdert die wel. Voor strijkijzers maakt het weinig uit; voor steriele toepassingen is destillatie of osmose geschikter.
Kan ik gedeioniseerd water in mijn strijkijzer gebruiken? Ja, dat is een van de meest voorkomende toepassingen, omdat het geen kalkaanslag geeft. Controleer wel altijd het advies van de fabrikant van je strijkijzer.
Mag ik gedeioniseerd water drinken? Het is er niet voor bedoeld en kan organische verontreiniging bevatten. Voor mineraalarm drinkwater is osmosewater (eventueel geremineraliseerd) een geschiktere keuze.
Lees ook: Gedestilleerd water en Ionenwisseling